Media4 feb '17 11:43

De Stille Beving wil een politieke aardverschuiving veroorzaken

Auteur: Benjamin Harmsen

De NPO kan niet om Groningen heen. De documentaire De Stille Beving zou pas na de verkiezingen worden uitgezonden. Een twitteractie zorgde ervoor dat de omroep van gedachte veranderde.

Foto: ANP
Foto: ANP

Regisseur Piet Hein van der Hoek volgde ruim twee jaar lang een Gronings gezin dat getroffen werd door aardbevingen die zijn ontstaan door gasboringen. 24 camera's schoten 200.000 uur film op een beschadigde boerderij in Bedum.

Twitter bombardement

De film is volgens Hein al vertoond op de première afgelopen zondag. 'We kregen na afloop heel veel reacties van mensen die, met het oog op de verkiezingen, wilden dat de film zo snel mogelijk werd uitgezonden. Toen men vernam dat de uitzenddatum pas na de verkiezingen was gepland, werd de netmanager van NPO gebombardeerd met tweets. NPO besloot de uitzenddatum te vervroegen tot voor de verkiezingen.'

Laatste waarschuwing voor de politiek

'Het thema van de gasbevingen moet zeker een onderdeel van de verkiezingsstrijd zijn', zegt Hein. 'Dat is helemaal terecht: de Groningers voelen zich in de steek gelaten door Den Haag, als het gaat om de afhandeling van de schade en de hele problematiek. Ze hebben het gevoel dat ze steeds het gevecht aan moeten gaan met de NAM, Shell en Exxon.'

De Groningers vinden volgens Hein dat de nieuwe regering nu aan zet is om voor hun belangen te strijden. 'Het is een soort laatste waarschuwing van Groningen: Doe iets voor ons of we keren ons af van de politiek. Tijdens de film premières kwamen mensen in opstand. Ze willen dat er eindelijk wat geregeld wordt.'

Een klein gezin vertelt een groot verhaal

'De aardbevingen in Groningen zijn een continu proces', zegt Hein: 'Afgelopen maand waren er bijvoorbeeld tien lichte aardbevingen. Veel media komen even aanhollen als er iets gebeurt en gaan dan weer weg. Ik wilde zien wat het met de mensen doet als het gaat om zaken als de schadeafhandeling, of de angst voor nieuwe bevingen.'

Hein wilde de grote problematiek klein vertellen, daarom koos hij voor één gezin: Annemarie en Albert woonden met hun twee dochters in een hele mooie en oude boerderij. 'Het was hun droomhuis', zegt Hein. 'Nu, drie jaar later, is de boerderij er niet meer. Dit is wat heel veel Groningers meemaken. Ze raken hun cultureel erfgoed kwijt, zitten met de afhandeling van schade, en krijgen gezondheidsproblemen door de stress. Ze zijn er altijd mee bezig en kunnen niet meer genieten. Brieven van de NAM waar ze op moeten reageren blijven binnenkomen. Ze weten niet wanneer de volgende aardbeving komt of hoe hun toekomst eruit zal zien.'

Hein wilde ook laten zien wat een aardbeving letterlijk doet. 'Daarom hebben we zoveel uren gefilmd met veel camera's. Het was vooral afwachten.'

Wat gaan we de Groningers bieden?

De filmmaker heeft ook een persoonlijke drijfveer. Hij is op een oude boerderij geboren en kent de schoonheid van het Groningse landschap, het cultureel erfgoed en de mensen. 'Daarnaast vind ik dat er veel tijd moet worden gestoken in het duidelijk maken van een probleem', meent Hein. 'Na tweeënhalf jaar filmen zie je wat de aardbevingen echt met de Groningers doet.'

We hebben volgens Hein allemaal geprofiteerd van het aardgas: 'Ik vind dat we de Groningers enorm tegenmoet moeten komen, maar dat gebeurt niet: Het is een vooral een debat over welke schade door de aardbeving komt of door achterstallig onderhoud. We hebben de Groningers nog niet eens bedankt voor hun lijden, terwijl wij er als samenleving zo van geprofiteerd hebben.'

Huichelachtigheid

Op het moment dat Annemarie in RTL Late Night wordt uitgenodigd, staat er binnen de kortste keren een directeur van de NAM voor de deur die belooft alles op te lossen, waarbij geld geen rol zou spelen. 'Dit heeft hij tot twee keer toe gezegd', vertelt Hein: 'De NAM was op de hoogte dat er werd gefilmd. Toen ik later met mijn camera binnenkwam zeiden ze precies hetzelfde nog een keer.'

Bij het eerste gesprek was er enorme vreugde volgens Hein: 'Omdat het gezin dacht dat de problemen waren opgelost. Een maand later wilde de NAM nog niet eens de helft betalen. Dat was als het ware een streep door hun boerderij. Drie jaar lang hadden ze geknokt, en uiteindelijk waren ze weer helemaal terug bij af. Ze hebben geld gekregen voor een speciale aardbevingsbestendige houten woning. Maar hun mooie boerderij is weg. Dat is de prijs die de Groningers betalen.'

De film De Stille Beving wordt 4 maart om 20.20 uur uitgezonden op NPO 2.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen