Media14 apr '17 21:09Aangepast op 14 apr '17 21:49

Een Argentijnse cocktail van populisme en terreur

Auteur: Benjamin Harmsen

Een 'cocktail van populisme en terreur' leidde in Argentinië tot het geweld van de jaren '70, zegt oud-ambassadeur Jan Edward Craanen. Elementen daarvan ziet hij ook terug in Nederland.

Molotovcocktail in Venezuela. Foto: ANP
Molotovcocktail in Venezuela. Foto: ANP

Volgens Craanen is populisme een relatief nieuw verschijnsel in Europa en Amerika maar was het al sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog in Argentinië aanwezig. Toen slaagde Juan Perón, 'een volksmenner pur sang', er volgens hem in de Argentijnen tegen elkaar op te zetten. 'Begin jaren '50 verlieten veel mensen het land omdat Perón tegenstanders zag als vijanden van het volk. Ook werd de pers gemuilkorfd en had hij problemen met het justitiële apparaat. Er werd haat gezaaid.'

Vijanden van het volk

Craanen noemt een terugkerend elementen uit de Argentijnse geschiedenis: Politici die zichzelf als vertegenwoordiger van het volk zien en strijden tegen een elite die belangen van het volk zou 'verkwanselen', en waartegen op een gegeven moment ook mag worden optreden. 'In Nederland ziet men ook dat men zich graag ziet als vertegenwoordiger van het volk, en dat men mensen die het daar niet mee eens zijn, dat men die ziet als vijanden van het volk.'

Naast populisme is er ook terreur geweest, zegt Craanen. 'In de jaren '60, onder invloed van de Cubaanse revolutie, dachten veel mensen dat geweld gelegitimeerd was om sociale rechtvaardigheid te bewerkstelligen.' Daardoor sloten veel mensen zich bij guerrilla organisaties aan en kwamen bij bomaanslagen en politiek moorden veel onschuldige mensen om het leven. 'Dat zouden we nu terroristische aanslagen noemen.'

Samenleving als broedplaats van haat

Deze cocktail heeft volgens Craanen geleid tot een escalerende spiraal van geweld en tot de staatsterreur van de militairen van Jorge Videla. Craanens boek 'Ooit hadden we een Vaderland' gaat voor een belangrijk deel over de vraag hoe een samenleving een broedplaats kan worden van zoveel haat, dat mensen elkaar dat aandoen. 'Als Willem-Alexander niet verliefd was geworden op Máxima Zorreguieta, en Máxima niet de vader had die ze heeft, dan had ik waarschijnlijk het boek niet geschreven. Daardoor werd ik met mijn neus op de gewelddadige geschiedenis van Argentinië in de jaren '70 gedrukt.'


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen