Mobiliteit5 nov '13 17:11

Meer asfalt niet de enige oplossing voor fileprobleem

Auteur: Harmen Simon Teunis

"Meer asfalt", zegt de VVD. Maar de PvdA zegt: "We moeten af van dat asfaltdenken". De regeringspartijen zijn in de aanloop naar het infrastructuurdebat verdeeld. Van de files wil iedereen af maar waar ligt de oplossing?

Bert van Wee, hoogleraar transportbeleid aan de TU Delft, legt uit dat meer asfalt in sommige gevallen een oplossing kan zijn. Daar zit alleen wel een 'maar' aan. "De meeste mensen overschatten het effect van meer asfalt, maar als je een knelpunt relatief goedkoop kunt oplossen en het niet verplaatst naar een andere plek, kan het soms best een goed idee zijn."

Zo is het bijvoorbeeld geen goed idee als meer asfalt aanleggen meer geld kost dan de voordelen ons waard zijn, zegt de hoogleraar. Want op sommige plekken kan het flink wat geld kosten. "Zeker in en rond de steden. Zoals de A2 bij Utrecht. Dat is een heel dure constructie met zo’n hele tunnelbak. En op een gegeven moment kun je maar beter accepteren dat er wat files blijven staan, dan dat we tot iedere prijs proberen die files weg te werken met meer asfalt."

Kilometerheffing
Een goed alternatief zou bijvoorbeeld de vaker voorgestelde, en gesneuvelde, kilometerheffing zijn. "Die kilometerheffing, waarvoor geldt dat de hoogte van de heffing afhangt van waar je rijdt en wanneer je rijdt, was op zich wel een heel mooi systeem. Niet alleen omdat het eerlijker is – want wie meer rijdt betaalt meer en wie minder rijdt betaalt minder – maar ook omdat de files ongeveer met de helft zouden afnemen. En geen enkele andere maatregel komt ook maar in de buurt van de effectiviteit van de kilometerheffing."

Andere oplossingen
Maar er zijn ook andere ontwikkelingen die het fileprobleem verzachten of misschien zelfs kunnen oplossen. Zo zijn de twintigers van nu bijvoorbeeld minder autogericht dan de twintigers van een generatie geleden. "Als de trend zich doorzet kan het best zijn dat het probleem vanzelf minder wordt vanwege het feit dat die jongeren minder autogericht zijn, onder meer omdat ze richting de steden trekken. Maar misschien ook omdat ze minder belang hechten aan de status van een auto."

En dan is er nog die andere trend: het nieuwe werken. "Dat lijkt nu toch echt van de grond te gaan komen. En als steeds meer mensen van hun baas een paar uur thuis mogen werken en daarna pas naar kantoor moeten komen, zie je ook dat die spitsperiodes wat meer afvlakken en de files wat minder groot worden."

Top van de ijsberg
Hoeveel dat de filedruk zou doen afnemen, weten we eigenlijk niet, zegt Van Wee. "Het is wel zo dat files altijd een soort ‘topje van ijsberg’- effect hebben. Als je bijvoorbeeld tien procent van de mensen uit de spits haalt, heb je vaak al 20 tot 50 procent minder vertragingen door files. Dat zien we bijvoorbeeld in de vakantieperiodes, zoals de herfstvakantie of de voorjaarsvakantie. Dan is het niet eens heel veel rustiger, maar er zijn toch veel minder files. Dat zijn in ieder geval twee belangrijke trends die kunnen maken dat het fileprobleem minder erg is."

Gerelateerde artikelen