Mobiliteit21 jan '13 00:32Aangepast op 21 jan '13 11:39

Ideetje: Fyra-testritten niet meer overdag

Auteur: Marjan van den Berg

Er is veel kritiek op de aanbesteding met de Fyra, maar de NS kon de Italianen niet zomaar buitenspel zetten. Bovendien wist de NS niet van de leveringsproblemen die AnsaldoBreda had in Denemarken.

NS Hispeed zou 32 treinen per dag tussen Amsterdam en Brussel moeten leveren, maar de splinternieuwe Fyra-trein kampt met grote problemen.

Het begint allemaal in 2001, als de NS - in samenwerking met KLM - de concessie krijgt om op de nieuwe hogesnelheidslijn te rijden. Daarvoor zijn nieuwe snelle treinen nodig, en in 2004 schrijft de maatschappij een aanbestedingsprocedure uit.

Het Italiaanse AnsaldoBreda komt als winnaar uit de bus voor in totaal 320 miljoen euro, ook al heeft het bedrijf nog géén ervaring met hogesnelheidstreinen. AnsaldoBreda doet goede zaken, want vier jaar eerder haalde het een megaorder uit Denemarken binnen. En daar zijn al leveringsproblemen. Toch gaat de aanbesteding door.

De NS kon weten dat AnsaldoBreda niet de meest geschikte partij was om de treinen te maken, zeggen ook bronnen rondom de aanbesteding tegen BNR. De spoorwegen hebben gekozen voor de goedkoopste, maar niet voor de beste, zeggen ze.

Geen behoefte
Frits Marckmann, oud-directeur internationaal bij de NS en destijds betrokken bij de aanbestedingsprocedure, heeft een andere lezing. Ten eerste hadden de meeste treinbouwers niet eens interesse om mee te dingen naar de bouw van de Nederlandse hogesnelheidstrein, zegt Markmann op BNR. Hij vertelt dat de NS maar twee biedingen binnenkreeg: die van AnsaldoBreda en een ander aanbod voor de bouw van een dubbeldekker, waarvoor de NS geen belangstelling had. "Alle fabrieken zaten vol. Die hadden helemaal geen behoefte aan nieuwe opdrachten."

Bovendien, zegt Marckmann, wist de NS niet af van de leveringsproblemen van het Italiaanse bedrijf in Denemarken. "Dat was bij ons niet bekend."

Europese regels
Volgens Wijnand Veeneman, onderzoeker aan de TU Delft, gespecialiseerd in Openbaar Vervoer had de NS daarnaast te maken met allerlei Europese regels, die criteria (prijs, kwaliteit) voorschrijven bij het maken van een keus.

Veeneman: "Dan wordt het erg ingewikkeld om iemand zomaar buitenspel te zetten. Die Europese regels zijn daar vrij strikt in. Je kan niet zomaar zeggen: beste Italianen, wij hebben geen vertrouwen in jullie, want dan staan zij morgen bij de rechter en zeggen zij: hallo, als wij beloven dat wij dat gaan doen, dan gaan wij dat doen."

Deze regels dienen om de markt open te breken, zodat meer bedrijven de kans krijgen om met een bepaald product de boer op te gaan. "Juist omdat we een Europese markt willen, waar we niet alleen of de Fransen of de Duitsers treinen willen laten bouwen, maar de markt breder willen laten zijn, hebben we ervoor gekozen om de markt open te breken. Daar zijn die regels voor, maar in dit dossier zit dat duidelijk in de weg", aldus Veeneman.

Gerelateerde artikelen