Onderwijs18 okt '22 11:38Aangepast op 18 okt '22 13:03

Aantal bollebozen stijgt tot recordhoogte

Auteur: Jorn Lucas

Het aantal hoogopgeleiden in Nederland neemt steeds meer toe. Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat bijna 36 procent van de Nederlanders tussen de 15 en 75 jaar vorig jaar hoogopgeleid was, en dat is drie keer zoveel als veertig jaar geleden. 'Dat is actief beleid geweest, maar er is mogelijk ook een imagoprobleem.'

Onder hoogopgeleid verstaat het CBS mensen met een hbo- of universitair diploma. Uit het onderzoek blijkt verder dat het aantal laagopgeleiden in de afgelopen decennia iets gedaald, zo blijkt uit het rapport.

Kenniseconomie

Volgens hoofdsocioloog Tanja Traag van het CBS is de stijging van het aantal hoogopgeleiden een direct gevolg van beleid, in zowel Nederland als in andere EU-landen. 'Voortijdig schoolverlaten wordt bestreden, jongeren mogen pas van school als ze een mbo-2 kwalificatie hebben.' Maar ook de kenniseconomie speelt hier een rol, zegt Traag. 'Er is overal actief beleid gevoerd op het doen stijgen van het onderwijsniveau van de bevolking. Want er moeten mensen zijn die snelle innovaties kunnen bijbenen.'

Historisch is de stijging ook te verklaren. 'Oude generaties hadden geen leerplicht en waren relatief laag opgeleid. De jongere generatie had dat wel en mede daardoor steeg het opleidingsniveau automatisch.'

Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat bijna 36 procent van de Nederlanders tussen de 15 en 75 jaar vorig jaar hoogopgeleid was, en dat is drie keer zoveel als veertig jaar geleden.
Uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat bijna 36 procent van de Nederlanders tussen de 15 en 75 jaar vorig jaar hoogopgeleid was, en dat is drie keer zoveel als veertig jaar geleden. (ANP / Sandra Uittenbogaart)

Imagoprobleem

Het CBS ziet duidelijk dat de groep mensen die 'de steen legt en de kwast vasthoudt', niet meer groeit. 'Dat komt omdat jonge mensen in de basis niet meer voor deze opleiding kiezen.' En dat probleem speelt volgens Traag niet alleen in Nederland maar ook in andere landen. 'Komt dat door een imagoprobleem omdat mensen geen vieze broek en vieze handen willen hebben, en niet hard willen werken voor een minder salaris dan wanneer je een andere diploma hebt.' De oorzaak zit in de koppeling tussen het diploma, de arbeidsmarktkansen en het salaris dat daar tegenover staat, zegt Traag. 'Die koppeling is heel rigide.' En dus is het de vraag hoe jongeren toch weer enthousiast gemaakt kunnen worden voor het vakwerk.

Volgens voorzitter Andries Knol van de Beroepsvereniging Opleiders MBO zit het probleem dieper. 'Na het doen van de Cito-toets op de middelbare school, dan mag je naar het vwo of moet je naar het vmbo.' Volgens Knol speelt hier een probleem dat niet alleen met geld opgelost kan worden, maar diep in de samenleving zit. 'Werken met het hoofd wordt in de Nederlandse samenleving meer gewaardeerd dan werken met je handen. Het gebrek aan waardering voor vakmanschap is echt niet terecht.'

Volgens Knol krijgen zijn studenten vaak te horen dat ze 'dom zijn omdat ze een mbo-opleiding doen'. De naamgeving van de opleidingen veranderen kan volgens hem helpen om de waardering en het imago te verbeteren. Knol doelt daarmee op termen als laag, middelbaar en hoog. 'Dat kan zeker helpen.' Daarnaast moet het gemiddelde salaris voor mbo'ers omhoog. 'Een goed salaris, een goede beloning is ook een vorm van waardering.'

Tekst gaat verder onder de tweet.

Niet overal een mismatch

Het gebrek aan uitvoerders en het overschot aan managers betekent volgens het CBS niet dat er tekorten. 'We wilden ook onderzoeken of het werk dat wordt gedaan door de hbo'er ten koste gaat van het werk dat wordt gedaan door de mbo'er.' Volgens het CBS is er wel degelijk een match tussen dat wat er nodig is en dat wat er wordt aangeboden aan personeel. 'Er zijn steeds meer artsen, maar de vraag naar artsen stijgt ook.'

In lagere segmenten, zoals de detailhandel, zou volgens het CBS mogelijk wel sprake zijn van verdringing. 'Waar vroeger mensen met een mbo de teamleider kon worden, zien we nu dat dat hbo'ers zijn. De vraag is of dat nodig is.'


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen