Politiek14 mei '13 05:55Aangepast op 14 mei '13 16:03

Weekers op het matje

Auteur: Marjan van den Berg

Staatssecretaris Weekers moet vechten voor zijn politieke leven, vanmiddag tijdens een debat met de Tweede Kamer over de Bulgaarse toeslagenfraude. Bulgaarse bendes fraudeerden jarenlang op grote schaal met Nederlandse huur- en zorgtoeslag en Weekers greep niet in.

De oppositie in de Kamer komt mogelijk met een motie van wantrouwen. De regeringsfracties VVD en PvdA zijn niet uit op de val van Weekers, maar waarschuwen wel dat hij geen fouten mag maken in het debat.

De fraude kwam enkele weken geleden aan het licht via KRO Brandpunt. Weekers zei van niets te weten, maar ambtenaren van de Belastingdienst en de fiscale opsporingsdienst FIOD bleken al vorig jaar op de hoogte. Volgens ambtenaren heeft Weekers eerdere signalen over de toeslagenfraude genegeerd.

De staatssecretaris heeft de Kamer bezworen dat hij tot voor kort niet door zijn diensten is ingeseind over de fraude. Zoiets gebeurt volgens hem alleen als er een beleidsreactie nodig is. Daar bleek eigenlijk wel sprake van, gezien de jarenlange, structurele fraude.

Spraakverwarring
Volgens politiek verslaggever Hugo Reitsma draaide de affaire op een zeker moment dan ook uit op een spraakverwarring over wat Weekers wist. "Weekers wist dat er gefraudeerd werd, alleen niet dat het zo erg was. De Tweede Kamer wist ook dat er gefraudeerd werd en is als medewetgever zelfs medeverantwoordelijk voor het systeem waarin toeslagen eerst worden betaald en pas achteraf gecontroleerd. De Kamer past dus ook wat zelfreflectie."

Volgens de bewindsman is de fraude adequaat aangepakt. Hij heeft ook maatregelen toegezegd om het misbruik in de toekomst beter te kunnen bestrijden.

Zijn positie lijkt verder aangetast doordat maandag via RTL Nieuws informatie uitlekte die Weekers doelbewust niet naar de Kamer zou hebben gestuurd. Het gaat om een stuk van 1,5 jaar geleden waarin de fraude al een 'structureel probleem' wordt genoemd.

Politieke antenne
Volgens oud-PvdA-staatssecretaris Elske ter Veld, die in 1993 terugtrad na kritiek op haar optreden, hadden Weekers en de Tweede Kamer de problemen kunnen zien aankomen omdat frauderen erg makkelijk was gemaakt. "Daar past absoluut reflectie bij omdat je zeker kan weten dat als je een dergelijke 'pomp' neerzet -we hebben ook met kinderopvangtoeslag al een flinke hoeveelheid fraude gehad- je daar eigenlijk om vraagt."

Volgens Ter Veld ontbreekt het Weekers aan een politieke antenne. "Eerlijk gezegd is het zo dat als je 's ochtends in je auto wordt vervoerd naar Den Haag, je eigenlijk al aan de hand van de losse berichten die je krijgt, kan weten dat de Kamer ergens op zal aanslaan. Daar hoef je niet voor te wachten op een brand." Ze wijst op de 'billboard'-affaire, waarbij Weekers de impact onderschatte van een reclamezuil die hij gebruikte in verkiezingstijd. De van corruptie verdachte ex-wethouder Jos van Rey had de zuil betaald. Weekers moest door het stof, maar overleefde het debat. Ook hier realiseerde hij zich te laat dat er een probleem was.

Ambtenaren
Ter Veld vervolgt: "Die ambtenaren zijn in principe loyaal en zijn nu ook behoorlijk pissig. Dan denk ik dat je toch te weinig betrokkenheid hebt met je werkveld."

Het is dan ook de vraag -als Weekers het Kamerdebat van vandaag overleeft- of en hoe het nog goedkomt tussen hem en zijn ambtenaren. "Hij luistert onvoldoende", zegt Corrie van Brenk, voorzitter van ambtenarenbond Abvakabo FNV. "Als ambtenaren, die ongelooflijk loyaal zijn aan hun bewindslieden, een rapport publiceren en je besteedt daar onvoldoende aandacht aan, dan neem je ze niet serieus."

De bond heeft Weekers uitgenodigd voor een conferentie, waarop hij intensief met zijn ambtenaren in gesprek gaat.

Het debat is dinsdagmiddag live te volgen via tweedekamer.nl en Politiek 24.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen