Politiek10 apr '13 12:29Aangepast op 10 apr '13 15:27

Overheid liet woningmarkt glippen

Auteur: Margreeth Fernhout

De overheid moet veel meer grip krijgen op de woningmarkt. Dat is de belangrijkste conclusie van de Tweede Kamercommissie die onderzoek deed naar de huizenmarkt van 1995 tot 2012.

In de eerste dertien jaar van die periode stegen de huizenprijzen voortdurend, waarna de markt in de afgelopen jaren instortte, zo staat in het rapport 'Kosten Koper'. ''De vraag naar woningen werd enorm gestimuleerd door de overheid, zo concludeert de commissie'', zegt BNR's politiek verslaggever Hans Verbeek. ''Het aanbod bleef om allerlei redenen achter, wat leidde tot een explosieve prijsstijging.''

Kredietverlening
De prijsstijgingen kwamen niet zozeer door de hoge kosten van de woningen, maar projectontwikkelaars konden zoveel geld vragen door de hoge prijzen van de woningen. ''En de commissie concludeert dat de overheid dat gewoon heeft laten gaan.'' Kees Verhoeven van D66 stond aan de leiding van de commissie. Vijf vragen aan hem en zijn antwoorden lees je hier.

Met name op de kredietverlening zou de overheid meer grip moeten krijgen. ''Dat moet worden beperkt in perioden van hoge huizenprijzen. Maar het moet ook andersom werken, in perioden van prijsdalingen zou de kredietverlening weer moeten worden verruimd.'' Ook zou de overheid het hebben van een eigen huis veel minder eenzijdig moeten stimuleren, vindt de commissie. ''De overheid moet de doorstroming helpen, maar zowel bij kopers als huurders.''

Wonen in plaats van bezit
Volgens Kees Verhoeven moet het kunnen wonen centraal komen te staan, niet het bezitten van een huis. ''Als je alleen maar stimuleert op bezit, kom je niet tegemoet aan de veranderende samenleving met flexibele arbeidscontracten.''

De kredietverlening zou moeten meeademen met de markt en nu de huizenprijzen lager zijn, zou het dus makkelijker moeten zijn een hypotheek te krijgen. ''Mensen die het nu gewoon kunnen betalen, die moeten ook de mogelijkheid krijgen een huis te kopen. Zij het wel met beperkingen, zodat niet opnieuw dezelfde fouten gemaakt worden.''

Tegelijkertijd publiceerde de Europese Commissie vandaag een rapport waarin zij er opnieuw geen geheim van maakten te vinden dat Nederland de hypotheekrenteaftrek moet aanpakken. Door de hypotheekrenteaftrek hebben veel Nederlanders zich in verhouding tot hun inkomen relatief diep in de schulden gestoken. Een kwetsbare situatie, aldus Brussel, ook al hebben veel huishoudens veel spaargeld.

Kartel
Ook aan de aanbodkant van de woningmarkt had de overheid te weinig grip, leest Hans Verbeek in het rapport. ''In die vijftien jaar van prijsstijging ontstond de sfeer dat het allemaal niet op kon. Een soort kartel van aannemers, gemeenten en projectontwikkelaars hielden elkaar de hand boven het hoofd. De enige die daar geen belang bij had was de koper.''

In hoeverre de conclusies van het rapport werkelijk worden opgepakt is altijd weer de vraag. ''Maar de commissie komt voort uit de Tweede Kamer, dus er komt ook een debat. En wat de commissie betreft blijft dit onderwerp op de politieke agenda. Ze pleiten voor een jaarlijks debat over de ontwikkeling van de huizenprijzen.

Verhoeven vindt niet dat meer grip van de overheid inmenging in een vrije markt betekent. ''De woningmarkt heel complex, het is geen vrije markt zoals de telefonie of de potlodenindustrie dat is. Gemeenten hebben een rol door de ontwikkeling van huizen. De overheid heeft invloed op de sociale huur.''

PvdA: bewijs geleverd
De PvdA laat bij monde van Jacques Monasch weten dat hiermee het definitieve bewijs dat de woningmarkt weer gezond gemaakt moet worden is geleverd. ''Het onderzoek laat zien dat het algemene belang van voldoende en betaalbare huizen in de afgelopen decennia naar de achtergrond is verdwenen.'' Ook zegt Monasch dat de hypotheekrenteaftrek te lang taboe is geweest. ''Er is onvoldoende gebouwd om aan de vraag van burgers tegemoet te komen. De kopers, de huurders en de belastingbetaler betaalden de rekening voor de te hoge prijzen van koop- en huurwoningen.''

VVD: hypotheekrenteaftrek niet het probleem
Barbara Visser, Tweede Kamerlid van de VVD draait het om: ''De commissie heeft geanalyseerd dat de hypotheekrenteaftrek niet heeft geleid tot stijging van huizenprijzen. Het was juist het gebrek aan bouwproductie en teveel financieringsruimte en niet het instrument zelf.''

GroenLinks: geen verrassing
Jesse Klaver, Tweede Kamerlid van GroenLinks zegt: ''De conclusies in dit rapport zijn geen verrassing: de hypotheekrenteaftrek heeft de huizenprijzen opgestuwd. Gek genoeg lees ik in de aanbevelingen niets over een verdere beperking hiervan.'' Volgens hem moet het woonakkoord worden opengebroken. ''De hypotheekrenteaftrek voor bestaande gevallen moeten wordt beperkt en er moeten echte oplossingen komen voor de bijna een miljoen mensen die een hypotheek hebben die hoger is dan de waarde van hun huis.''

CDA: overhitting van de markt
CDA-Kamerlid Sander de Rouwe reageert: "Dit rapport maakt pijnlijk duidelijk hoe banken, overheid én samenleving samen mee hebben gedaan aan een oververhitting van de markt. De woningmarkt heeft duidelijk behoefte aan rust en voorspelbaarheid; aan reële prijzen en aan voorspelbare opbrengsten."

"Het rapport is onzes inziens geen bevestiging van de afspraken die in het woonakkoord zijn gemaakt. Het tornen aan de bestaande hypotheekrenteaftrek en het op slot zetten van de mogelijkheden voor starters van Rutte II zijn geen oplossing voor de problemen. Ook de hypotheekrenteaftrek heeft volgens de commissie niet geleid tot stijging van de huizenprijzen. Het is dan ook een foute keuze geweest van dit kabinet om dat wel te doen."

"De overheid moet in de toekomst alerter zijn op schaarste in de woningmarkt. Het CDA wil verder dat de wensen van consumenten op de woningmarkt weer meer centraal komen te staan.''

Gerelateerde artikelen