Politiek17 jul '13 14:21

Losgeld als douceurtje voor stam in geldnood

Auteur: Thijs Baas

Het kat en muisspel tussen onderhandelaars en gijzelaars wordt in Golfstaten vaak beschouwd als veredeld ontwikkelingswerk: een stam heeft geld nodig, vraagt losgeld voor een gijzeling en een 'rijke broer' springt bij. Het onderhandelen is niettemin een delicaat werkje, zegt oud-minister Ben Bot.

De ontvoerde Nederlandse jounaliste Judith Spiegel en haar man Boudewijn Berendsen vrezen nog altijd voor hun leven. Het stel is in Jemen ontvoerd en volgens een lokaal stamhoofd - die bemiddelt in de zaak - eisen de ontvoerders losgeld. En dat stelt de Nederlandse staat voor een duivels dilemma: toegeven kan een vrijbrief zijn voor toekomstige ontvoeringen, niet toegeven zet mogelijk het leven van beide gijzelaars op het spel.

Bot was zelf destijds als minister betrokken bij de onderhandelingen rond de ontvoering van Arjan Erkel. Hij noemt twee 'gouden regels' voor de onderhandelingen over losgeld. "Op de eerste plaats onderhandelt de regering niet direct met ontvoerders. In de tweede plaats betaalt de regering geen losgeld, want dan lopen veel Nederlanders het gevaar ook eens gekidnapt te worden. Wel worden achter de schermen contacten mogelijk gemaakt om er via een bemiddelaar achter te komen of het serieus is."

Oliestaatjes
De vraag blijft wie er nou uiteindelijk gaat betalen. In het verleden waren dat vaak de rijke oliestaatjes. "Er wordt vaak een beroep gedaan op een soort Arabische solidariteit; in een arm moslimland heeft een stam het geld nodig, dus je zou het kunnen beschouwen als een soort ontwikkelingshulp: uiteindelijk springt een van de 'wat rijkere broers' bij om deze mensen los te krijgen."

Via de ambassade en het ministerie van Buitenlandse Zaken wordt contact gehouden met de lokale regering, meldt oud-minister Bot, om te zien hoe die erin zit. "Dat moet allemaal onderzocht en bekeken worden en dan zul je de bemiddelaar moeten vertrouwen en zeggen: hier is het geld, maar ik eis wel tussentijdse tekenen van leven om zeker te stellen dat ik niet betaal en er niets voor terugkrijg."

Hulporganisatie
In gevallen buiten Jemen is het vaak het bedrijf of een hulporganisatie die betaalt, maar,  benadrukt Bot nogmaals, niét de regering. "De grote kunst is - en dat is ook een rol van de onderhandelaar - het losgeld zo laag mogelijk te houden en te kijken of de familie of kennissen bereid zijn om wat mee te betalen. Het zal tussen de 5 ton en het miljoen zijn, maar je moet verschrikkelijk oppassen met het noemen van bedragen, want voor je het weet gaan de ontvoerders omhoog met  hun prijs."

Gerelateerde artikelen