Politiek27 sep '13 14:35

Verdubbeling aantal gemeenten met financiële problemen

Auteur: Harmen Simon Teunis

Het aantal gemeenten met financiële problemen is de afgelopen vijf jaar meer dan verdubbeld. Een op de drie gemeenten is financieel kwetsbaar, instabiel of beide. Dat blijkt uit een onderzoek van de Rekenkamer Metropool Amsterdam.

Het aantal instabiele gemeentes is in de periode van 2007 tot 2011 gegroeid van 9 naar 49, zegt Jan de Ridder, directeur van de Rekenkamer Metropool Amsterdam.

"Instabiele gemeentes zijn gemeentes die dreigen in de problemen te komen. In Nederland heb je een situatie dat er toezicht kan komen van de provincie als de problemen te groot worden. Dan is er dus een formeel probleem. Maar wij hebben gekeken naar gemeenten waarbij dat probleem dreigt te ontstaan, gemeenten waar al een aantal jaren sprake is van een tekort."

Kwetsbare gemeentes zijn "gemeentes die wel of niet de mogelijkheid hebben om problemen, wanneer deze ontstaan, ook om daar wat aan te doen."

Situatieschets
Doel van het onderzoek was om een aantal indicatoren te krijgen, waarmee de positie van de gemeenten geschetst kon worden in vergelijking tot andere gemeenten. "Dan is het vervolg natuurlijk: wat kan een gemeente en een gemeenteraad dan doen? Dat heeft te maken met het in balans brengen van uitgaven en inkomsten."

In het geval van de instabiele gemeenten is het probleem duidelijk: daar wordt meer uitgegeven dan er binnen komt. Maar, zegt De Ridder: "Om daar wat aan te doen moet je ook een beetje inzicht hebben in welke speelruimte je hebt als gemeente. En dat is voor veel gemeentes ook lastig."

Ingewikkelde materie
Onderscheid maken tussen zaken die lang vast liggen en de mogelijkheden die er zijn is voor raadsleden vaak ingewikkeld, legt De Ridder uit. Een aantal voorbeelden: "Als je een lening hebt afgesloten als gemeente dan moet je rente betalen. Daar ontkom je niet aan, want dat ligt voor een aantal jaar vast. Als je subsidies hebt verstrekt, dan ligt dat niet definitief vast maar vaak wel voor een aantal jaren. Bijstandsgerechtigden ontkom je als gemeente ook niet aan." En toch zijn er meer voor de hand liggende dingen waar gemeenten kunnen ingrijpen.

Een van de belangrijkste dingen die De Ridder onder de aandacht wil brengen is dat inzicht in de situatie van groot belang is. "Maar ook inzicht in welke mogelijkheden je hebt om daar wat aan te doen. Daar zitten vaak problemen voor raadsleden. Het is heel moeilijk inzichtelijk."

Dat komt ook door de complexiteit van de materie, geeft De Ridder toe. "In die zin heb ik nog wel wat begrip voor ambtenaren. Maar dat soort dingen moeten echt anders. Het moet transparant, zodat je veel makkelijker en veel flexibeler bent in het ingrijpen in dingen. Dat vind ik echt een uitdaging voor gemeentes."

Gerelateerde artikelen