Politiek24 aug '17 16:01Aangepast op 24 aug '17 19:51

'Met kennis van nu was fipronil-affaire voorkomen'

Auteur: Thijs Baas

Er komt een plan om de controle op de voedselsector te verbeteren. Staatssecretaris Martijn van Dam maakte dit vanmiddag bekend in de Tweede Kamer in een debat over de eierencrisis.

HH/Bas van Sluis
HH/Bas van Sluis

De overheid stelt dat plan op in samenwerking met de NVWA, OM en de sector zelf. Volgens staatssecretaris Martijn van Dam werd het kippenvoer van Chickenfreind ook onvoldoende gecontroleerd door de boeren zelf. 'Ze vragen zich ook af - en ik begrijp dat wel - of ze alles wat hier op het bedrijf gebeurt moeten controleren. Ze waren misschien misleid door de mooie praatjes van de eigenaar van Chickfriend en misschien door het IKB-logo op de bus.' Het IKB is een keurmerk waarover Chickfrend helemaal niet beschikt. 

Sorgdrager

Minister Edith Schippers van Volksgezondheid wil 'niet zwartepieten' in de eiercrisis, zei ze tijdens het debat, in antwoord op een vragenvuur en harde kritiek op de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) door Kamerleden, naar aanleiding van de fipronil-affaire. Ze verwijst liever naar het rapport van Winnie Sorgdrager, dat volgens haar de vele vragen die er zijn over de rol van de pluimveehouders en de NVWA - die niet daadkrachtig zou hebben ingegrepen - zal beantwoorden.

De Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit  kreeg afgelopen jaar 18.000 signalen dat er mogelijk ergens iets mis zou zijn, maar de toezichthouder slaagde er niet in om de tips goed te verwerken. En dat moet veranderen, meent Schippers. ' Om een voorbeeld te geven: binnen de NVWA wordt met verschillende ICT-systemen gewerkt, dat werkt voor eentoezichthouder echt belemmerend. Dat soort verbeteringen is echt hard nodig, maar het betekent ook dat inspecteurs en een hele organisatie anders moeten gaan werken.'

Tegen de tijd dat over ongeveer een half jaar het 'rapport-Sorgdrager' naar buiten komt, zullen beide betrokken bewindslieden vertrokken zijn. Het is dan aan hun opvolgers om met de resultaten aan de slag te gaan, zegt Jaap Jansen. Omdat de schuld volgens Van Dam deels ligt bij de pluimveehouders, is het uitgesloten dat ze financieel gecompenseerd worden - het gaat inmiddels om tientallen miljoenen euro's schade. En dat zal ook volgens hem niet zonder gevolgen blijven. 'Het zal helaas zo zijn dat niet alle bedrijven deze klap te boven zullen komen.'

Zwartepieten

Sinds de kabinetten-Balkenende is het volgens Partij voor de Dieren-Kamerlid Esther Ouwehand aan de sector zelf om de controles uit te voeren. Dat die controle zijn uitgekleed, wordt overigens weersproken door het kabinet, zegt Jansen: volgens Schippers en Van Dam is juist 56 miljoen extra toegevoegd en komt het budget van de NVWA op een totaal van 300 miljoen, meldt Jaap Jansen. 'Iedereen heeft wel een beetje schuld, daarom komt dat onderzoek.'

Kennis van nu

De minister benadrukte op dit moment niet met de vinger te willen wijzen naar betrokkenen die fouten zouden hebben gemaakt. 'Ik wil nagaan wat er is gebeurd. Met de kennis van nu was alles goed gegaan. Kon dit ook met de kennis van toen?', merkt Schippers op. Zij en staatssecretaris Martijn van Dam van Economische Zaken wijzen erop dat de pluimveesector zelf een belangrijke verantwoordelijkheid draagt voor de voedselveiligheid. Van Dam spreekt van de 'pijnlijke en zure les' dat 'zakendoen niet altijd op basis van vertrouwen kan'.

Maar boeren zijn verplicht zelf te controleren of anderen die op hun bedrijf aan de slag gaan zich aan de regels houden, stelt de staatssecretaris. Van Dam voelde niets voor het pleidooi van een deel van de Kamer om de verantwoordelijkheid voor de controles terug te halen naar de overheid. Hij wil wel dat de NVWA beter gaat samenwerken met de sector en wil samen met boeren en andere betrokkenen de zelfcontrole versterken.

Geen zak geld

De staatssecretaris verwacht dat niet alle boeren de crisis doorstaan. Maar hij houdt vol dat hij hen niet te hulp kan schieten met een zak geld, zoals België doet. De overheid zou dan bedrijven bevoordelen die hun problemen deels zelf hadden kunnen voorkomen en dat mag niet. Wel hoopt hij van de Europese Unie geld los te krijgen om de reputatie van het Nederlandse ei te herstellen.

Los van de eiercrisis gaf Schippers toe 'dat de NVWA beter kan en beter moet'. 'Daarom is een verbetertraject ingeslagen', zei Schippers met een verwijzing naar hervormingen waaraan al is begonnen. 'Dat is niet gebeurd omdat het allemaal zo uitstekend gaat.'

Lees ook: Kamer hard over NVWA
Lees ook: Kamer wil geen noodfonds voor pluimveehouders


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen