Politiek5 feb '20 10:31Aangepast op 5 feb '20 13:13

'SyRI is ongericht, disproportioneel instrument'

Auteur: BNR Webredactie

SyRI, het computersysteem van de overheid tegen fraude, is een te grote inbreuk op het privéleven van mensen. Dat heeft de rechter zojuist bepaald.

Het computersysteem waarmee de overheid gegevens van burgers aan elkaar koppelt, kan volgens de rechter niet door de beugel. Gemeenten kunnen het Systeem Risico Indicatie (SyRI) gebruiken om aanwijzingen voor fraude te zoeken, maar het is een te grote inbreuk op de privacy. 'Er is haast geen persoonsgegeven te bedenken dat niet voor verwerking in aanmerking komt', oordeelt de rechtbank in Den Haag.

Luister ook | Baten extra inzet Belastingdienst onduidelijk

Bovendien is de manier waarop het systeem werkt niet te controleren. De rechtbank vindt dat het systeem niet past bij het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. De zaak was aangespannen door zes organisaties, waaronder de FNV en Privacy First, en de schrijvers Tommy Wieringa en Maxim Februari. Ze vinden dat het systeem te ver gaat. Iedere burger is bij voorbaat al verdacht, zeiden ze tegen de rechters.

Syri is een te grote inbreuk op de privacy.
Syri is een te grote inbreuk op de privacy. (ANP)

Balans

De rechter noemde het systeem intransparant en oncontroleerbaar, zegt Tijmen Wisman, voorzitter van het Platform Bescherming Burgerrechten. Daarnaast werden de regels van dataminimalisering niet gehanteerd. Fraudebestrijding is heel belangrijk voor de samenleving, onderkende de rechter, maar je moet kijken naar de balans met recht op bescherming van de persoonlijke levenssfeer. 'Die balans slaat nu over naar het belang van fraudebestrijding.'

Luister ook | Bedrijven op zoek naar kansen big data

De uitspraak heeft ook betrekking op gegevens van bedrijven, zegt Wisman. 'Het systeem kan ook zoeken naar fraude met belastingen en zo bedrijven raken. Er is al een versie van SyRI ingezet op een bedrijventerrein.' Overigens blijven er volgens hem nog genoeg methoden over om fraude te bestrijden. 'Binnen SyRI wordt een omgeving gecreëerd waarin alle data aan elkaar kunnen worden gekoppeld, dat is een ongericht en disproportioneel instrument.'

Datakoppeling

De wet is onverbindend verklaard, zegt Wisman, dus op basis van artikel 65 van de wet SyRI kunnen geen SyRI-projecten meer worden ingezet. De overheid kán nog in beroep gaan, maar dat is volgens Wisman niet waarschijnlijk. 'Het is de vraag of de overheid zich nu achter de oren krabt en het publieke debat in de Kamer gaat voeren over de grenzen van de inzet van dit soort datakoppelingen.'


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen