Politiek19 mei '21 17:03

Algemene Rekenkamer geeft ministers De Jonge en Hoekstra een onvoldoende

Auteur: BNR Webredactie

Op Verantwoordingsdag moet het kabinet verantwoording afleggen over de financiën en het gevoerde beleid in 2020. De Algemene Rekenkamer geeft minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid en minister Wopke Hoekstra van Financiën een stevige tik op de vingers. Het financieel beheer van met name het ministerie van VWS schoot ernstig tekort in het coronajaar 2020.

President Arno Visser van de Algemene Rekenkamer
President Arno Visser van de Algemene Rekenkamer (ANP Sem van der Wal)

Luister terug | Coronabeleid was zeer transparant proces

Volgens president Arno Visser van de Algemene Rekenkamer had het ministerie van VWS de problemen kunnen zien aankomen, maar is de organisatie niet versterkt. Een pijnpunt dat de Rekenkamer noemt: ontbrekende ontvangstbewijzen voor geleverde goederen zoals beademingsapparatuur. Maar ook is onduidelijk of het aantal afgenomen tests correspondeert met de facturen die het ministerie betaald heeft en waren er problemen met het opstellen van de jaarrekening.

'Het gaat over heel veel geld', zegt politiek verslaggever Sophie van Leeuwen. 'Er zijn veel fouten gemaakt, met name bij het ministerie van Volksgezondheid. Daar is 5 miljard euro onrechtmatig uitgegeven, concludeert de Rekenkamer.'

Bewust afgeweken

De kritiek van de Algemene Rekenkamer op de financiële administratie van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport is terecht, maar er is ook geregeld bewust afgeweken van de regels omdat dat door de coronacrisis noodzakelijk was. Dat zei demissionair minister Hugo de Jonge woensdag in reactie op het rapport dat eerder op de dag verscheen. Hij beloofde voor dit boekjaar beterschap.

Maar ook minister Wopke Hoekstra krijgt een veeg uit de pan, hij gaat immers over het geld. 'Hij heeft wel wat uit te leggen', zegt Van Leeuwen, 'Er is in totaal 9 miljard onrechtmatig uitgegeven. Ook hij krijgt vandaag een onvoldoende.' Hoekstra verdedigt zich met het argument dat het een uitzonderlijk jaar was, met uitzonderlijke maatregelen - het optuigen van steunpakketten en het inkopen van medische apparatuur 'om zo veel mogelijk levens te redden'. Volgens Hoekstra is het onvermijdelijk dat zo'n eerste fase gepaard gaat veel 'kokend water en stoom'.

Kabinet moet snoeien in fiscale regelingen

Het kabinet moet snoeien in de 'wildgroei' aan fiscale regelingen die de afgelopen jaren zijn opgetuigd. Dat zegt de Algemene Rekenkamer, die meer dan twintig jaar lang onderzoek deed naar belastingregelingen. 'Telkens was de constatering dat de doelstellingen vaag zijn, de onderbouwing gebrekkig, het resultaat onduidelijk en evaluaties zeldzaam.'

Al langer is er kritiek op de snelle groei van het aantal belastingmaatregelen voor zeer specifieke groepen. In 2020 bestonden er volgens het kabinet 116 van dit soort aftrekposten, vrijstellingen en teruggaven. Deze regelingen bespaarden burgers en ondernemers in totaal 111 miljard euro, terwijl het totaalbedrag aan belastinginkomsten vorig jaar 194 miljard euro was.

'Wat ons betreft is de tijd gekomen om alle fiscale regelingen scherp tegen het licht te houden. Doen ze wat ze moeten doen? En als het antwoord 'nee' is, of niet duidelijk is, dan is het tijd voor een andere aanpak', zei president van de Rekenkamer Arno Visser over de regelingen. 'Zo simpel is het eigenlijk.'

In het verantwoordingsonderzoek dat de Rekenkamer op woensdag 'gehaktdag' presenteerde, bekeek het vier regelingen nauwkeurig. De landbouwvrijstelling, de lijfrenteaftrek, de kleinschaligheidsinvesteringsaftrek en de aftrek specifieke zorgkosten werden onderzocht. Samen leidden deze regelingen naar schatting tot belastingvermindering van zo'n 2,4 miljard euro. Ze voldeden nauwelijks aan de zeven eisen in het toetsingskader. Zo heeft geen van de vier maatregelen een helder doel. Ook kwam er 'geen enkele keer' duidelijk antwoord op de vraag of zo'n belastingmaatregel beter werkt dan een subsidie, die vaak simpeler en beperkter is.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen