Politiek15 dec '21 18:15

Omzien naar elkaar, vooruitkijken naar de toekomst - dit zijn de plannen

Auteur: BNR Webredactie

Er moet 'een stevige evaluatie' komen waarom de formatie dit jaar zo lang heeft geduurd. Informateur Johan Remkes vindt dat vooral de aanloop naar de formatieonderhandelingen deze keer 'buitensporig lang' duurde. 'Als het stof is neergedaald' moet dan ook worden onderzocht hoe dit zo kon gebeuren, zegt Remkes.

'Met de langste kabinetsform is het geduld van de samenleving en politiek danig op de proef gesteld', zegt Remkes. 'Zoals Hamer eerder al zei, hoe verklaarbaar alle redenen voor de lange duur, de situatie heeft het vertrouwen in de politiek niet vergroot.'

Het proces vraagt dan ook om een stevige evaluatie. 'Een aantal onderwerpen als stikstof, klimaat, arbeidsmarkt en onderwijs vragen om een nadere invulling, de nieuwe bewindspersonen zullen het voor hun eigen domein uitwerken en daar apart met de Kamer overleg over voeren. Dat is het moment om naar de uitvoerbaarheid te kijken.'

Koning Willem-Alexander heeft woensdag informateurs Johan Remkes en Wouter Koolmees ontvangen. Zij informeerden de vorst op Paleis Huis ten Bosch over het coalitieakkoord dat aan voorzitter Vera Bergkamp van de Tweede Kamer is aangeboden.

Lees hieronder de tekst van het coalitieakkoord

Document: coalitieakkoord-2021-2025.pdf

Hier gaat het volgende kabinet aan werken:

Democratische instituties

Het nieuwe kabinet wil werk maken van de versterking van de democratische instituties. Zo moet er een duidelijker scheiding komen tussen Kamer en kabinet en moet de controlerende en wetgevende rol van de Kamer versterkt worden. Ook moet de informatievoorziening vanuit het kabinet aan de Kamer verbeteren.

Klimaat en Energie

De partijen willen het CO2-reductiedoel voor 2030 in de Klimaatwet aanscherpen tot tenminste 55 procent CO2 reductie. Het kabinet zet vervolgens in op een reductie van 70 procent in 2035 en 80 procent in 2040. Daartoe wordt het rekeningrijden ingevoerd in 2030 en zet het kabinet in op de bouw van kerncentrales. Ook wil het kabinet de energie-netwerken toekomstbestendig maken. Er komt een minister voor Klimaat en Energie die regie voert over het beleid en het klimaatfonds. De uitvoeringskracht van het Rijk en de medeoverheden om de transitie te kunnen uitvoeren wordt versterkt, een onafhankelijke wetenschappelijke adviesraad beoordeelt het beleid en adviseert erover. Voor de komende 10 jaar komt er een klimaat- en transitiefonds van 35 miljard euro, aanvullend op de huidige Subsidieregeling Duurzame Energie SDE++.

Industrie

Het kabinet wil in de industrie de ambitie verhogen en bindende maatwerkafspraken met de 10 tot 20 grootste uitstoters van broeikasgassen maken. Met oog voor de samenhang van bedrijven in industrieclusters. Wederkerigheid is daarbij het uitgangspunt. Dat betekent dat de overheid de nieuwe energie infrastructuur faciliteert en afspraken maakt over ambitieuze verduurzaming.

De prikkels voor verduurzaming worden versterkt door het verhogen van de marginale heffing bovenop de prijs in het Europese emissiehandelssysteem (ETS). Om zekerheid te creëren wordt een oplopende bodemprijs voor de ETS-prijs geïntroduceerd, bij voorkeur in samenspraak met de omringende landen. Er wordt extra geïnvesteerd in onderzoek en innovatie van klimaat neutrale technologieën.

Het kabinet wil het mkb helpen met verduurzamen en zorgen voor inzicht in en advies over de stappen die het mkb kan zetten. De regelingen voor ondernemers worden vereenvoudigd, milieucriminaliteit en milieurisico’s worden harder aangepakt.

Onderwijs

Het kabinet komt met een ‘masterplan’ zodat ieder kind leert lezen, schrijven en rekenen. Er wordt gestuurd op kwaliteit en er wordt sneller ingegrepen bij scholen die onvoldoende presteren. Burgerschap wordt een integraal onderdeel van het onderwijs.

Het gespecialiseerd voortgezet onderwijs komt zo snel als mogelijk onder bij het voortgezet onderwijs. In totaal wordt structureel 1 miljard euro per jaar in versterking van het onderwijs gestoken.

Ouders wordt het werken vergemakkelijkt, de vergoeding van de kinderopvang gaat naar 95 procent voor werkende ouders met kinderen tot 12 jaar. De toeslag wordt straks direct uitgekeerd aan kinderopvanginstellingen zodat ouders niet meer worden geconfronteerd met grote terugvorderingen.

Voor kinderen met een taalachterstand wordt meer ingezet op voor- en vroegschoolse educatie (VVE). De overgang van basis- naar voortgezet onderwijs wordt verbeterd: het kabinet wil brede en verlengde brugklassen met oog voor de talenten van elke leerling stimuleren.

Het kabinet zet in op maatschappelijke diensttijd zodat jongeren in contact kunnen komen met nieuwe leefwerelden, zich inzetten voor de samenleving, nieuwe vaardigheden ontwikkelen en mogelijk ontdekken waar hun passies liggen. Structureel komt er jaarlijks 1 miljard bij voor het vergroten van de kansengelijkheid,

Jaarlijks gaat structureel 800 miljoen euro naar goede en voldoende leraren en schoolleiders. Het kabinet mikt op versterking van de kwaliteit van lerarenopleidingen en verhoging van de academische instroom. Om het lerarentekort aan te pakken wil het kabinet meer contacturen stimuleren en wordt gestreefd naar het dichten van de loonkloof en één cao voor leraren en bestuurders.

Het kabinet wil het beroepsonderwijs versterken en een pact sluiten tussen overheid, onderwijsinstellingen en bedrijfsleven zodat elke mbo-student een stageplek en een passende vergoeding krijgt.

Per studiejaar 2023/2024 komt er een basisbeurs voor alle studenten in en een inkomensafhankelijke aanvullende beurs. De OV-studentenkaart, de huidige leenvoorwaarden en de investeringen vanuit het studievoorschot laat het kabinet ongemoeid. Studenten voor wie geen basisbeurs beschikbaar is geweest krijgen de keuze tussen korting op hun studieschuld of een studievoucher. Hiervoor wordt 1 miljard extra uitgetrokken, bovenop het huidige budget voor studievouchers.

Volkshuisvesting en Ruimtelijk Ordening

Het kabinet wil de woningbouw tot rond de 100.000 woningen per jaar versnellen, daarvan zal twee derde bestaan uit betaalbare huurwoningen en koopwoningen tot aan de grens van de Nationale Hypotheekgarantie. De verhuurderheffing wordt afgeschaft, er komen bindende prestatieafspraken met corporaties zodat de investeringscapaciteit die hierdoor ontstaat gebruikt wordt voor de bouw van flexwoningen, betaalbare huurwoningen, renovatie, verduurzaming en voor de leefbaarheid van wijken.

Speciale aandacht gaat uit naar de bouw van woningen voor starters, senioren en middeninkomens. Met het oog op de acute tekorten aan woningen voor studenten, spoedzoekers, arbeidsmigranten en daklozen streeft het kabinet om jaarlijks 15.000 tijdelijke woningen te bouwen en 15.000 eenheden extra te bereiken via transformatie van kantoren tot woningen. Het Rijk neemt meer verantwoordelijkheid voor de huisvesting van statushouders door met regionale afspraken over tijdelijke woningen de druk op gemeenten te verlichten. Procedures voor het plaatsen van tijdelijke woningen worden verder vergemakkelijkt.

Het kabinet komt met een hernieuwde Nationale Woon- en Bouwagenda met daarin afspraken over het aantal te bouwen woningen en de randvoorwaarden voor de bouw, zoals capaciteit voor vergunningverlening en voldoende bouwpersoneel. Het bouwen van prefab-woningen wordt hiermee opgeschaald. Het kabinet wil zowel inzetten op binnenstedelijk als buitenstedelijk bouwen.

Het kabinet wil de komende 10 jaar in totaal 7,5 miljard beschikbaar stellen voor goede ontsluiting van nieuwe woningen in de 14 verstedelijkingsgebieden en daarbuiten. Deze middelen worden toegevoegd aan het mobiliteitsfonds en komen in overleg van de minister van Infrastructuur en Waterstaat, de minister voor VRO en de regionale overheden tot besteding.

De minister voor VRO krijgt een regiefunctie voor het ruimtelijk beleid. De sociale huur voor mensen met een lager inkomen gaat omlaag, de huur voor mensen met een hoger inkomen gaat stapsgewijs omhoog tot de marktconforme huur. Ook wil het kabinet starters helpen een woning te kopen, bijvoorbeeld door een nieuwe vorm van premie A-woningen, zonder dat hierdoor de woningprijzen extra stijgen. De middenhuurwoningen krijgen een vorm van huurprijsbescherming, zodanig dat wonen voor middeninkomens betaalbaar wordt én het rendabel blijft voor institutionele beleggers om in deze woningen te investeren. Om woningcorporaties te stimuleren tot de bouw van middenhuurwoningen wordt de markttoets gedurende de hele kabinetsperiode opgeschort. De verruimde schenkingsvrijstelling eigen woning wordt geschrapt.

Infrastructuur

Het kabinet trekt structureel 1,25 miljard uit voor het inlopen van achterstanden bij het beheer en onderhoud van wegen, spoor, bruggen, viaducten en vaarwegen en voor het onderhoud en renoveren en vervangen ervan in de toekomst. Verkeersveiligheid blijft daarnaast een speerpunt in het beleid. Samen met de gemeenten wordt bezien waar binnen de bebouwde kom de maximumsnelheid 'zinvol verlaagd' kan worden naar 30 km/uur. De snelheid op andere wegen blijft ongewijzigd.

Lelylijn

Er komen middelen om op termijn met medefinanciering vanuit de regio en uit Europese fondsen de Lelylijn te kunnen aanleggen. De komende periode wordt uitgewerkt hoe de Lelylijn, in het kader van het Deltaplan voor het Noorden, kan bijdragen aan versterking van de economie van het Noorden, de ontsluiting van nieuw te ontwikkelen woningbouwgebieden en betere internationale treinverbindingen met het noorden van Duitsland.

Er wordt geïnvesteerd in de uitbreiding en verbetering van de infrastructuur voor openbaar vervoer, fiets, auto en water om betere verbindingen te krijgen tussen stad en regio. Ook de nieuwe woningen in de 14 verstedelijkingsgebieden en daarbuiten worden goed ontsloten en bereikbaar per OV, fiets en auto. Daarvoor wordt voor de komende 10 jaar in totaal 7,5 miljard toegevoegd aan het Mobiliteitsfonds.

het kabinet wil inzetten op betere internationale (nacht) treinverbindingen die aansluiten op HSLknooppunten over de grens, zodat Nederland duurzaam verbonden is. Het verplaatsen van goederenvervoer van de weg naar spoor en water wordt gestimuleerd. Ingezet wordt op betere verbindingen voor de binnenvaart door bediening van sluizen, bruggen en wegverkeer beter op elkaar af te stemmen en te zorgen voor goede ligplaatsen.

Schiphol

Het kabinet benadrukt dat Schiphol direct en indirect voor veel werkgelegenheid zorgt. Die sterke hub-functie van Schiphol wil het kabinet behouden mét aandacht voor vermindering van de negatieve effecten van de luchtvaart op mens, milieu en natuur. Het kabinet spreekt van uitdagingen op het gebied van stikstof, (ultra)fijnstof, geluidsoverlast, leefomgevingskwaliteit, veiligheid en woningbouw wat vraagt om een integrale oplossing die 'zekerheid en perspectief biedt' voor zowel de hub-functie van Schiphol als de omgeving van de luchthaven. Het kabinet zal hierover in 2022 besluiten en hierbij de opening van vliegveld Lelystad betrekken en hierbij ook de laagvliegroutes in ogenschouw nemen.

Opdat ook de luchtvaart een bijdrage levert aan het terugdringen van de CO2-emissies, worden korte vluchten ontmoedigd. Europese afspraken over het rechtvaardig belasten van de luchtvaart worden actief ondersteund waarbij het gelijke speelveld binnen de EU en van de EU ten opzichte van derde landen centraal staat. Het kabinet zal op nationaal verplichten tot het bijmengen van bio-kerosine en wil de productie van synthetische kerosine stimuleren.

Welvarend land

Volgens de partijen draait de economie in Nederland op bedrijven en ondernemers. Door de coronacrisis komen bedrijven echter uit een zware periode en het einde lijkt nog niet in zicht. Het kabinet spant zich daarom in om tot oplossingen te komen.

Ook cultuur is van wezenlijk belang. Om herstel, vernieuwing en groei weer mogelijk te maken, zal structureel 170 miljoen per jaar geïnvesteerd worden in de creatieve en culturele sector.

De huidige digitale revolutie biedt kansen. Die zullen worden benut met digitale vaardigheden, een sterke Europese digitale markt, een hoogstaande digitale infrastructuur en een samenwerking in technologische innovatie.

Justitie en Veiligheid

Het kabinet versterkt de gehele justitiële keten en de toegang tot het recht, onder meer met adequate en voorspelbare financiering in de strafrechtketen. Het Wetboek van Strafvordering wordt gemoderniseerd, doorlooptijden worden verkort en achterstanden in de justitiële keten weggenomen. De toegang tot het recht voor burgers en mkb wordt vergroot door de griffierechten te verlagen met 25 procent, de sociale advocatuur wordt versterkt.

Ondermijning wordt sterker aangepakt, daartoe krijgt de landelijke recherche 'voldoende mensen en middelen'. Om zware criminelen effectiever op te sporen wordt de kroongetuigenregeling versterkt en wordt er zwaarder gestraft. Ook wordt de jacht op crimineel geld geintensiveerd om het criminele verdienmodel aan te pakken. Het accent komt daarmee meer te liggen op financiële opsporing en ‘intelligence’ om geldstromen te verstoren.

Het kabinet wil ook inzetten op meer preventie. Om te voorkomen dat jongeren de criminaliteit ingaan worden meer (jeugd)wijkagenten ingezet en komt er een brede, domeinoverstijgende wijkaanpak die leefbaarheid en veiligheid moeten vergroten. Het streven is een minimumnorm van één wijkagent per 5000 inwoners.

Politie en GGZ moeten intensiever samenwerken en ervoor zorgen dat personen met verward gedrag aparte zorg krijgen en niet onnodig worden opgepakt. Om recidive te voorkomen wil het kabinet meer maatwerk in het gevangenisregime waar re-integratie in de samenleving een belangrijk onderdeel van is. Ook wil het kabinet intensiever inzetten op bescherming van kwetsbare jongeren.

Het kabinet blijft radicalisering en haatzaaien bestrijden, of het nu van links of van rechts komt. Ook moet er meer aandacht zijn voor 'de ontwrichtende werking' van anti-overheids- en antidemocratische sentimenten en desinformatie. De maximale straf voor deelname aan een terroristische organisatie wordt opgetrokken naar 20 jaar.

Ook de aanpak van mensenhandel behoudt prioriteit. Het actieplan Samen tegen Mensenhandel wordt voortgezet. Er komt hulpverlening voor alle sekswerkers: uitstapprogramma’s worden uitgebreid en structureel gemaakt. Ook wil het kabinet de rechtspositie van sekswerkers versterken door bijvoorbeeld toegang tot verzekeringen, zakelijke bankrekeningen en andere financiële dienstverlening. Er komt een Wet Regulering Sekswerk die in de kern bestaat uit een landelijke vergunningplicht en een landelijk register.

Gezondheid

het kabinet wil de lessen uit de coronacrisis gebruiken om goed voorbereid te zijn voor toekomstige gezondheidscrises. Het kabinet wil onder andere een flexibele opschaling en inzet van de ic-capaciteit met name op personeel gebied.

Daarnaast gaan de partijen aan de slag met de vierde evaluatie van de Wet Toetsing Levensbeëindiging op verzoek en hulp bij zelfdoding om het verschil tussen euthanasie en palliatieve zorg te verduidelijken. De palliatieve zorg en hospices worden versterkt. Over levenseindebegeleiding van ouderen verschillen de meningen in de samenleving en politiek, en ook in deze coalitie. Daarom zal ieder een eigen afweging maken bij het initiatiefwetsvoorstel.

Om het aantal ongewenste en onbedoelde zwangerschappen en (herhaalde) abortussen te kunnen verminderen, zal passende voorlichting en ondersteuning worden geboden. Ook stelt de coalitie anticonceptie gratis en toegankelijk beschikbaar voor kwetsbare groepen.

Het kabinet verhoogt de belasting op suikerhoudende dranken en de accijnzen op tabak. Met de industrie moeten bindende afspraken gemaakt worden over gezondere voedingsmiddelen. Het kabinet wil zien hoe op termijn een suikerbelasting ingevoerd kan worden en de btw op groente en fruit naar nul procent verlaagd kan worden.

Arbeidsmarkt

Het kabinet investeert 500 miljoen per jaar om de arbeidsmarkt te hervormen, reïntegratie te bevorderen en om armoede en schulden aan te pakken. Ook trekt het kabinet 300 miljoen per jaar uit voor lastenverlichting van het mkb via loondoorbetaling bij ziekte.

De verschillen tussen vast en flex moeten kleiner. In lijn met het SER MLT-advies worden oproep-, uitzend- en tijdelijke arbeidscontracten beter gereguleerd. Om de interne flexibiliteit en wendbaarheid van bedrijven te vergroten wordt in overleg met de sociale partners een budgettair neutrale deeltijd-WW uitgewerkt, met oog voor uitvoerbaarheid en betaalbaarheid.

Het kabinet wil de toeslagen afschaffen, zodat mensen niet meer 'verdwalen' in ingewikkelde regelingen of te maken krijgen met hoge terugvorderingen. Ook moet het belastingstelsel eenvoudiger. Er komt een minimumuurloon op basis van de 36-urige werkweek en het minimumloon wordt stapsgewijs met 7,5 procent verhoogd.

Ouderen wordt tegemoet gekomen via een hogere ouderenkorting, tegelijkertijd hervormt en vereenvoudigt het kabinet de huurtoeslag door de maximale huurgrens af te schaffen en over te stappen naar een systeem van normhuren op basis van inkomen.

Er komt een lastenverlichting van 3 miljard euro, met name voor lage- en middeninkomens, werkenden en gezinnen. Echte zelfstandigen worden ondersteund en ondernemerschap wordt gestimuleerd. Er komt een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor alle zelfstandigen, die zo wordt vormgegeven dat oneerlijke concurrentie en te grote inkomensrisico’s voor individuen worden voorkomen. De zelfstandigenaftrek wordt vanaf 2023 met stappen van 650 euro teruggebracht tot 1.200 euro in 2030. Zelfstandigen worden gedurende de kabinetsperiode gecompenseerd via de verhoging van de arbeidskorting.

Het kabinet wil meer mensen aan het werk krijgen. Daartoe wil het met sociale partners, gemeenten en het UWV, meer mensen naar werk begeleiden. Ook wordt het aantal 'beschutte werkplekken' voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt uitgebreid.

Ook wil het kabinet de overgang van werk-naar-werk en van uitkering-naar-werk en permanente scholing stimuleren, dit via leerrechten. In overleg met sociale partners wordt de beëindiging van de arbeidsovereenkomst via een van-werk-naar-werk-route uitgewerkt.

De bijverdiengrenzen in de Participatiewet worden aangepast. Het kabinet wil samen met gemeenten ervoor zorgen dat mensen die langdurig in de bijstand zitten actief worden benaderd en worden ondersteund en gestimuleerd naar werk. De kostendelersnorm wordt gewijzigd zodat inwonende jongvolwassenen tot 27 jaar niet langer meetellen als kostendeler voor de uitkering van huisgenoten.

Het wordt aantrekkelijker voor ouders om te werken, dit door 95 procent vergoeding van de kinderopvang voor werkende ouders. Het betaald ouderschapsverlof gaat naar 70 procent.

Defensie

Het nieuwe kabinet wil 3 miljard euro per jaar extra uittrekken voor Defensie. Dat is minder dan bij Defensie werd gehoopt. Daar was ingezet op 4 miljard extra. Er wordt de komende kabinetsperiode 10,7 miljard uitgetrokken voor onderhoud en intensivering van de uitgaven, staat in het coalitieakkoord.

Gerelateerde artikelen