Politiek6 jan '22 12:23Aangepast op 7 jan '22 06:45

Eerste etappe in bemiddeling Oost-Oekraïens conflict vandaag van start

Auteur: Remy Kock

Vandaag houden Rusland, Oekraïne, Frankrijk en Duitsland een crisisoverleg in Moskou over het conflict in Oost-Oekraïne. Het is een poging om het conflict vreedzaam op te lossen. Kamerlid en VVD-buitenlandwoordvoerder Ruben Brekelmans vindt het pijnlijk dat de EU niet actief deelneemt aan de discussie.

Ondanks dat Josep Borell (de hoge vertegenwoordiger van de Unie voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, red.) in Oekraïne is, speelt de EU een bescheiden rol in de conflictbemiddeling met Rusland. 'Het gesprek vandaag wordt een startschot van een reeks overleggen die komende week gaat plaatsvinden', zegt Brekelmans. 'We hebben de afgelopen weken over en weer dreigementen gezien, maar gelukkig is er zowel door Vladimir Poetin als Joe Biden nu gezegd dat het tijd is voor een dialoog.' Volgens Brekelmans volgen na het gesprek enkele overleggen in Genève tussen de VS en Rusland, en later tussen de NAVO en Rusland.

Josep Borell in Oekraïne
Josep Borell in Oekraïne (EPA/Stanislav Kozliuk)

Afstand

Hoewel de EU afstand lijkt te bewaren in het conflict, denkt Brekelmans niet dat de EU buitenspel is gezet. 'Wat nu vooral belangrijk is, is dat Rusland een voorstel op tafel heeft gelegd', stelt hij. 'Dat ligt mijlenver af van wat voor de EU, de VS, de NAVO en voor Oekraïne acceptabel is. Dit eerste overleg heeft als doel om te constateren of er een constructieve dialoog mogelijk is, waarbij vooral gekeken wordt naar de rol die Oekraïne gaat spelen in relatie tot de NAVO en welke wapens er bijvoorbeeld gestationeerd mogen worden.'

Lees ook | Noodtoestand in Kazachstan na uitzonderlijke protesten

Volgens Brekelmans zijn daar best afspraken in te maken, al denkt hij wel dat de protesten in Kazachstan invloed zullen hebben op de toon van Rusland. 'Voor de Russen is de situatie een stuk minder overzichtelijk geworden', zegt hij. 'Ze moeten nu aan twee fronten actief zijn, want er gaan gewoon troepen richting de grens met Kazachstan.'

Escalatie

Brekelmans denkt overigens niet dat het direct zal escaleren. In plaats daarvan voorziet hij twee scenario's. 'Het kan zijn dat de posities in dit eerste overleg wat duidelijker gemarkeerd worden, waardoor het dus lijkt dat er geen vruchtbare dialoog mogelijk is', aldus de buitenlandwoordvoerder. 'Het kan ook zijn dat er al voorzichtig wordt afgetast, wat dan vervolgens aantoont dat er constructieve gesprekken mogelijk zijn. Dat tweede scenario lijkt me realistischer, en het is daarbij belangrijk om te vermelden dat Oekraïne niet direct aan dezelfde tafel zit.'

Europarlementariër Thijs Reuten (PvdA) denkt juist dat de EU, die door Duitsland en Frankrijk wordt gerepresenteerd aan de onderhandelingstafel, zal aansturen op de enige oplossing die de Unie als acceptabel ziet: de Minsk-akkoorden. 'Dat betekent dat de territoriale integriteit van de Oekraïnen moet worden gerespecteerd', aldus Reuten. 'We moeten niet vergeten dat er al acht jaar een oorlog gaande is in de Krim, waar ook Russische troepen bij betrokken zijn.'

Kantelpunt

Hij ziet de top in Gèneve tussen Poetin en Biden aankomende maandag dan ook als kantelpunt in het conflict. 'De opmerking van hoge vertegenwoordiger Borell over die top is een zeer belangrijke', vindt Reuten. 'Het kan natuurlijk niet zo zijn dat er in Gèneve over een land als Oekraïne wordt gesproken zonder dat dat land er zelf bij betrokken is. Dat moet de EU ook uitdragen, landen bepalen immers zelf hun relatie met de EU en van welke club ze lid willen worden. Dat ligt niet bij Poetin in Moskou.'

Luister ook | Europa zoekt grotere rol in oplossing conflict Oekraïne

Wel vindt Reuten dat als de EU iets af wil dwingen bij Poetin, dat de poot stijf gehouden moet worden. 'Autocraten als Poetin zullen continu proberen de grens te overschrijden en kijken hoe daarop gereageerd wordt', concludeert hij stellig. 'Dat hebben we ook in Georgië en in de Krim gezien, en als je het laat lopen, denkt een Poetin dat hij ermee weg kan komen. Zowel de Europese Unie als de Verenigde Staten moeten nu laten zien dat we niet naïef zijn in het dealen met autocraten zoals Poetin.'

Lees ook | Poetin en Biden waarschuwen elkaar in tweede gesprek


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen