Politiek16 feb '22 12:02Aangepast op 16 feb '22 12:25

Kritiek op Van Dissel: Hij ondermijnde vertrouwen in mondkapjes

Auteur: BNR Webredactie

De Onderzoeksraad voor Veiligheid heeft kritiek op RIVM-baas Van Dissel vanwege zijn uitingen over het nut van mondkapjes. Door zijn twijfels over het nut van de mondmaskers, ondermijnde hij het vertrouwen van de bevolking in het coronabeleid. Het RIVM zegt dat er te weinig wetenschappelijke consensus was over het nut van mondkapjes.

Directeur Jaap van Dissel van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM
Directeur Jaap van Dissel van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM (ANP / Remko de Waal)

Ondermijning vertrouwen

Een van de conclusies van de onderzoeksraad is dat de overheidscommunicatie over de crisis eenzijdig was waardoor groepen burgers zich buitengesloten voelden of niet bereikt werden. Dit had ook gevolgen voor het draagvlak. Het vertrouwen in het overheidsbeleid werd volgens de raad voorts gevoed doordat Van Dissel lange tijd openlijk twijfelde over het nut van mondkapjes.

Toen het kabinet in 2020 het dragen van mondkapjes verplichtte, eerst in het openbaar vervoer en later in openbare ruimtes, noemde hij dat een politieke keuze en geen wetenschappelijke keuze. 'Door deze uitspraken werd het beleid van de overheid ondermijnd door adviseurs van diezelfde overheid', aldus de OVV.

Wetenschappelijke consensus

Volgens het RIVM heeft Van Dissel zich gehouden aan zijn rol als adviseur en was er niet genoeg 'wetenschappelijke consensus' over het nut van mondkapjes. De OVV is het daar niet mee eens. 'Mogelijk was de voorzitter van het OMT in deze situatie rolvast als wetenschapper, maar zijn opmerkingen met betrekking tot het gebruik van mondkapjes werkte ondermijnend voor het draagvlak', stelt de raad in een reactie op de reactie.

Lees ook | Onderzoeksraad: Nederland was slecht voorbereid op coronacrisis; Crisiscommunicatie was eenzijdig

Focus virusbestrijding door zitting Van Dissel in crisisteams

OMT en kabinet hadden vooral oog voor het bestrijden van het coronavirus. Dat perspectief bleef dominant en dat komt doordat RIVM-baas Jaap van Dissel 'in vrijwel alle crisisteams aanwezig was', luidt een van de andere conclusies van de Onderzoeksraad. Tijdens een technische briefing in de Tweede Kamer reageerde Van Dissel hierop dat hij altijd 'op nadrukkelijke uitnodiging' aanschoof bij overleg over de bestrijding van het coronavirus.

De Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV) is in een rapport over de aanpak van het coronavirus kritisch over de vele petten die Van Dissel op heeft. Zijn aanwezigheid in 'vrijwel alle crisisteams' maakte het voor het kabinet lastig om breder te kijken dan alleen naar de bestrijding van het virus, schrijft de raad. Van Dissel denkt dat het 'zeker in de beginfase' juist heel belangrijk was dat experts als hij er waren om 'duiding te geven' aan de situatie. 'Als de OVV nu oordeelt dat dat te vaak is, of allerlei vragen oproept, vind ik dat prima. Maar op dat moment was die uitnodiging er gewoon. En wie ben ik dan om te zeggen: ik kom niet.'

Rechtbank

Van Dissel wilde tijdens de briefing niet ingaan op de invloed die de politiek zou hebben gehad op de adviezen van het OMT, waarvan hij de voorzitter is. Hij herhaalde dat het ministerie van Volksgezondheid om 'verduidelijkingen' mag vragen. Van beïnvloeding was volgens hem geen sprake. Meerdere Kamerleden drongen aan op nadere uitleg, maar Van Dissel wilde die niet geven. Hij benadrukte dat hij in de Kamer was om een toelichting te geven op het jongste OMT-advies, niet om verantwoording af te leggen. 'Het is toch geen rechtbank?'

Na de briefing zei Van Dissel tegen media dat er sneller duidelijkheid had moeten zijn over de rol van het OMT ten aanzien van de bredere besluitvorming. Hij wees erop dat het OMT al eind april 2020 aan de bel heeft getrokken om ook de maatschappelijke, economische en sociale gevolgen in kaart te brengen. 'Je kunt je achteraf vragen of dat snel genoeg is doorgevoerd.'

Gerelateerde artikelen