Politiek22 feb '22 10:48Aangepast op 22 feb '22 11:03

Hoekstra: nog te vroeg voor zware sancties tegen Rusland

Auteurs: BNR Webredactie en Suzette Nesselaar

Poetins erkenning van de twee afvallige regio's Donetsk en Loehansk in Oekraïne is volgens minister Wopke Hoekstra van Buitenlandse Zaken 'onaanvaardbaar'. Het instellen van sancties tegen Rusland is volgens de minister echter nog te erg 'vooruitlopen op de zaak'. Rusland zou volgens Hoekstra dan terugslaan met sancties, met de economische gevolgen van dien. 'Natuurlijk moet je ruimte houden in die sancties, maar hier moet toch wel een overtuigend pakket op tafel worden gelegd', zegt Han ten Broeke, director van het Haags Centrum Strategische Studies.

De Russische president Vladimir Poetin maakte maandagavond in zijn televisietoespraak bekend de onafhankelijkheid van de twee afvallige regio's Donetsk en Loehansk in Oekraïne te erkennen. Hij stuurde direct een 'vredesmissie' richting de twee gebieden, maar volgens Ten Broeke 'mag je dat gerust een invasie noemen'. En dat betekent sancties, maar niet als het aan Hoekstra ligt. 'We hebben als Nederland gezegd dat we vinden dat er een heel fors pakket met sancties moet komen als Rusland dit doet, maar je moet er rekening mee houden dat Rusland dan vervolgens retalieert, dus zelf ook met sancties komt. En die zouden dan ook het Nederlandse bedrijfsleven kunnen raken', zegt Hoekstra maandagavond in de EU-raad. Het is dus nog even afwachten voordat Nederland met sancties komt. In de eerste instantie wil Hoekstra 'die lidstaten helpen, die de nadelige economische pijn hiervan zullen ondervinden.'

Luister ook | Hoekstra: erkenning Rusland opstandige Oekraïense regio's onaanvaardbaar

Als het aan Ten Broeke ligt, moeten er na de Russische invasie wel direct sancties komen. 'Natuurlijk moet je ruimte houden in die sancties. Je moet kunnen blijven escaleren voor dat laatste kiertje, dat achterdeurtje wat je altijd hoopt open te houden om de spanningen weer wat omlaag te brengen, maar hier moet toch wel een overtuigend pakket op tafel worden gelegd. En ik ging ervan uit - zeker als je woorden als onaanvaardbaar gebruikt - dat je dan ook weet wat eraan zit te komen.'

Wopke Hoekstra, minister van Buitenlandse Zaken.
Wopke Hoekstra, minister van Buitenlandse Zaken. (ANP / Robin Utrecht)

Geen vredestroepen

Volgens Ten Broeke ligt het grotendeels aan de interpretatie van het woord dat Poetin gebruikt: 'vredesmissie'. Over het sturen van vredestroepen kan Poetin zich nog verschuilen achter datgene wat separatisten willen, en claimen dat hij geen tanks de grens over stuurt, maar vredestroepen. 'Maar die vredestroepen hebben we twintig jaar geleden ook gezien in Moldavië. Toen hebben de Russen dit trucje al eens geprobeerd. Daarna ook in Georgië in 2008. En in 2017 hebben we het natuurlijk gezien in de Krim, en nu zien we het opnieuw in de Donetsk. Daar waren officieel nog geen Russische troepen, die komen nu onder het voorwendsel van vredestroepen, maar échte vredestroepen worden door de VN-Veiligheidsraad gestuurd, die hebben een blauwe helm op. Die gaan niet zonder markeringstekens. Het is overduidelijk Russisch leger. Dus dit zijn geen vredestroepen, dit is gewoon een invasie.'

Luister ook | Vredesmissie van Poetin 'is gewoon ordinaire invasie'

Sanctiebeleid

Hoe nu verder? Alle ogen zijn nu gericht op hoe het sanctiebeleid eruit gaat zien. Rusland zo goed mogelijk raken, moet volgens Ten Broeke gebeuren met een 'gemeenschappelijke' aanpak. En dat wil zeggen: beginnen bij het begin, oftewel bij 'alle veiligheidsfunctionarissen, alle topfunctionarissen. Die hebben Poetin eigenlijk de sleutel gegeven om dit besluit te nemen. Die mensen zou je als eerst moeten treffen, want zij hebben dit besluit mogelijk gemaakt. Je pakt hun tegoeden aan, plaatst hun op een sanctielijst wat zorgt voor inreisverboden, dat is al heel vervelend. En je zou zelfs kunnen kijken naar zakelijke belangen van deze mensen, die hebben ze allemaal.'

Luister ook | 'NAVO gaat aanwezigheid Oost-Europa versterken'

Sancties om de economie van Rusland zwaar te raken moet de EU pas instellen als tanks de grens van Oekraïne over rollen, volgens Ten Broeke. 'Vannacht zijn er beelden gekomen van met name in Donetsk ongemarkeerde militaire voertuigen. Als de zon opkomt kunnen we zien of dat inderdaad Russisch materieel is. Dus in de loop van de dag zal duidelijk worden of meer sancties dan ook zijn aangewezen.'

Gas en olie

En dan wordt het spannend, vervolgt Ten Broeke. Een gevolg van zwaardere sancties van het Westen tegen Rusland is dat Rusland de gas- en olie-export naar Europa volledig stillegt. En dat is een groot risico. 'Wij zijn hier in Europa heel afhankelijk van Russisch gas en olie. We hebben geluk met een hele zachte februari, maar dan komen we goed weg want we hebben onze noodvoorraden - die we hadden moeten hebben - niet op peil, niet in Groningen, niet in Rotterdam. We laten nu gas en olie dat uit Qatar komt voor een hele hoge prijs omvaren, om dat nog een beetje te kunnen aanvullen. Maar vanaf volgende winter denk ik dat we niet alleen klaar moeten zijn voor een koude winter, maar ook voor een Koude Oorlog', aldus Ten Broeke.

Gerelateerde artikelen