Politiek21 jun '22 20:05Aangepast op 21 jun '22 21:02

Hoogleraar: Landbouw en veeteelt veroorzaken twee derde gezondheidsschade

Auteur: Mark van Harreveld

Boeren voeren morgen actie in Stroe tegen de plannen van stikstofminister Christianne van der Wal, maar ook tegen de rekenmodellen waarop het beleid is gebaseerd. BBB-voorvrouw Caroline van der Plas hoopt donderdag het kabinet te overtuigen van de stikstofplannen af te zien. Er zijn andere middelen, er zijn andere sectoren, er is innovatie, zegt ze. Twee derde van de gezondheidsschade wordt veroorzaakt door landbouw en veeteelt, zegt hoogleraar Preventieve Geneeskunde Onno van Schayck.

Wie Van der Plas erop wijst dat Nederland met de stikstofplannen in de pas moet lopen met Europese regelgeving, krijgt te horen dat de Europese Commissie nooit heeft 'gezegd dat je stikstof moet reduceren door de veestapel te halveren'. Van der Plas wijst erop dat er andere middelen zijn, en andere sectoren en dat reductie in het boerenbedrijf ook door innovatie bewerkstelligd kan worden. 'In Nederland mag iedereen innoveren, behalve de boer. Er zijn innovaties op de markt, maar de minister wil er gewoon niet aan.'

Rare vlekkenkaartje

Niet alleen het beleid, ook de rekenmethodes en modellen waarop dat beleid gebaseerd is hoeven bij Van der Plas niet op genade te rekenen. 'We moeten eerst maar eens kijken of alles klopt, dat rare vlekkenkaartje waarin staat dat in West Zeeuws-Vlaanderen aan de kust stikstof gereduceerd moet worden, er zitten niet eens veehouderijen. We moeten eerst eens kijken of het klopt.'

Volgens Van der Plas heeft het RIVM tijdens een technische briefing vorige week bevestigd 'dat er geen zicht is op welke bron het is, van welke boerderij het komt'. Van der Plas zegt dat modellen dat weliswaar inzichtelijk kunnen maken, maar dat er gewerkt wordt op basis van cijfers uit 2018. 'Intussen zijn er anderhalf miljoen varkens minder, 200.000 runderen minder, 8 miljoen kippen minder en 20.000 schapen minder, hoe kan je beleid maken op basis van bedrijfsgegevens uit 2018?'

Verplichting? Indicator

Ook wijst Van der Plas erop dat de Europese Commissie aangeeft 'dat wij de verantwoordelijkheid en plicht hebben om de natuur in stand te houden. De Europese Commissie zegt niet dat dat moet gebeuren door stikstofreductie'. Volgens Van der Plas ligt in de Nederlandse natuurbeschermingswet de kritische depositiewaarde op een heel strenge norm. En staat die in die wet als een resultaatverplichting waaraan voldaan moet worden. 'Wij willen de wet zo veranderen dat het geen resultaatverplichting wordt, maar een indicator'.

Gezondheidsschade 9 miljard

Hoogleraar Preventieve Geneeskunde Onno Schayck van de Universiteit Maastricht wijst op zijn beurt op de gezondheidsschade voor mensen van alle stikstofuitstoot. Schayck, gespecialiseerd in de effecten van luchtvervuiling op de gezondheid, laat niet na het belang daarvan te benadrukken. 'Het gaat over de natuur, maar de effecten op de gezondheid van mensen is op z'n minst even groot. Het Planbureau voor de Leefomgeving berekende dat de stikstofschade in Nederland 9 miljard euro bedraagt en dat meer dan de helft betrekking heeft op de gezondheid en de rest op natuur. We hebben veel meer astma door stikstof, we hebben veel meer COPD door stikstof',

Waar Van der Plas wijst dat stikstofuitstoot afkomstig is 'uit de industrie, de scheepvaart, het verkeer, de luchtvaart en een deel uit de veehouderij', daar zegt Schayck dat 'twee derde van die schade wordt veroorzaakt door landbouw en veeteelt. Dat betekent dat we er niet aan ontkomen daar iets aan te doen. We kunnen onze ogen daar niet voor sluiten'.

Volgens de hoogleraar veroorzaakt elke Nederlander jaarlijks 25 kilo aan stikstof 'door transport, huisvesting en voeding'. Het 'allergrootste deel daarvan, drie vierde, komt voort uit ons eten', en daarvan komt het merendeel voor rekening van het vlees, zegt Schayck. 'dat is de grootste stikstofbelasting.' Schayck vindt het dan ook onverstandig dat veeteelt in dienst staan van de export. 'Dat is gewoon niet verstandig in zo'n klein land als Nederland, daar moeten we onze ogen echt voor openen.'

Lees ook | Van der Wal: Ik heb niks te verkopen

Gerelateerde artikelen