Politiek1 sep '22 06:21Aangepast op 1 sep '22 07:11

Burger: Politiek 'niet eerlijk en niet transparant'

Auteur: BNR Webredactie

Ongeveer de helft van de Nederlanders heeft geen of weinig vertrouwen in de politiek. Tegelijkertijd zijn Nederlanders wel tevreden over hoe de democratie functioneert. Dat zijn enkele uitkomsten van het nieuwste Continu Onderzoek Burgerperspectieven (COB) van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP).

Volgens Josje den Ridder, onderzoeker bij het SCP, wordt de politiek verweten 'niet eerlijk en niet transparant te zijn'. Zo 'beloven politici veel, maar ze maken het niet waar. Daarnaast wordt er niet geluisterd, waardoor de politiek niet weet wat er speelt en verkeerder beslissingen maken'.

Het is daarom belangrijk dat kritische burgers niet 'afhaken', zegt het bureau in het rapport. 'Daarom moet de overheid laten zien dat ze luistert, betrouwbaar is, keuzes uitleggen en daarnaar handelen'.

Lees ook | Kabinet-Rutte IV stapelt crisis op crisis

Vraagtekens bij vermogen kabinet

Uit het onderzoek blijkt dat veel mensen kritisch zijn en vraagtekens zetten bij 'de wil én het vermogen van de politiek om de grote problemen van dit moment aan te pakken', aldus het SCP. Ook na het aantreden van het nieuwe kabinet-Rutte IV bleef het vertrouwen erg gering, terwijl dat normaal gesproken opveert na de start van een nieuw kabinet.

Het verschil in vertrouwen is overigens groot als er gekeken wordt naar de politieke voorkeur van Nederlanders, ziet het SCP. Zo gaven aanhangers van coalitiepartijen VVD en D66 de regering gemiddeld een 6,9 en een 6,3. Aanhangers van oppositiepartijen PvdA en GroenLinks gaven de regering net een voldoende: een 5,5. PVV- en FVD-stemmers gaven de regering gemiddeld het laagste rapportcijfer: een 2,8.

Lees ook | Rutte langstzittende premier: 'Hij is eigenlijk je vriendelijke buurman'

Wel vertrouwen in democratie

Hoewel er een laag vertrouwen is in de politiek, is circa 70 procent van de Nederlanders tevreden over het functioneren van de democratie. 'Nederlanders waarderen vooral vrije verkiezingen en de vrijheid van meningsuiting. Toch zien de meeste mensen ruimte voor verbetering', meldt het SCP. Zo zou de politiek beter moeten luisteren, leren van fouten en eerlijker moeten zijn. Verder wordt er geklaagd dat er te veel partijen zijn.

De grootste groep Nederlanders is volgens het onderzoek nog steeds 'aangehaakt' bij de politiek. Om dat zo te houden, moeten politici laten zien dat 'ze bereid zijn het gesprek aan te gaan, goed te luisteren en ook verantwoording af te leggen over de beslissingen'. Ook moet de overheid volgens het SCP vooruitgang boeken met een paar grote maatschappelijke kwesties, zoals de oververhitte woningmarkt, de vastgelopen opvang van asielzoekers, de stikstofcrisis en de hoge kosten van het levensonderhoud.

Herstel duurt lang

Volgens Josje den Ridder van het SCP, heeft de lange formatie in 2021 belangrijk geweest voor het kelderende vertrouwen. 'De politiek is in 2021 vooral met zichzelf bezig geweest. Daarnaast speelde de afwikkeling van de toeslagenaffaire en de gaswinning in Groningen. De mensen die veel fouten op deze terreinen hebben gemaakt, zitten er nog steeds.'

Herstel van dit vertrouwen gaat niet van de ene op andere dag, vervolgt Den Ridder. 'Je wil dat burgers de politiek kritisch volgen. Overheid moet betrouwbaar zijn, en resultaten boeken. De gemaakte keuzes moeten verantwoord kunnen worden. Dan hoop je dat het vertrouwen herstelt'. Dat gaat alleen nog wel even duren, verwacht Den Ridder. 'Een groeiende economie, een nieuw kabinet zorgt vaak voor meer vertrouwen. Maar dat gaat voorlopig niet gebeuren.'

Het SCP besteedt in het COB sinds 2008 aandacht aan de stemming in Nederland en opvattingen over politieke en maatschappelijke kwesties. Voor het onderzoek zijn van juli vorig jaar tot en met februari dit jaar enquêtes gehouden onder meer dan 2000 mensen. Daarnaast zijn er in mei dit jaar focusgroepen gehouden.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen