Politiek23 sep '22 05:56Aangepast op 23 sep '22 06:26

Algemene Beschouwingen | Steun voor prijsplafond energie, Rutte geeft wat extra

Auteur: BNR Webredactie

Op de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen komt Premier Mark Rutte aan het woord. Hij reageert op de vragen van de Tweede Kamer over het koopkrachtpakket van het kabinet en de begroting voor volgend jaar. Lees hier het liveblog met de belangrijkste ontwikkelingen van het debat.

Dit liveblog is gesloten. Luister BNR voor het laatste nieuws.

Terugblik debat

00:10 | De Kamer steunt het plan van het kabinet voor een energieplafond voor de energieprijzen, maar wil wel verdere uitwerking, ook omdat niet duidelijk is voor wie het plafond bedoeld is. Zo moeten scholen, culturele instellingen, mkb, verenigingen, sportclubs en ook hulp krijgen.

Algemene Politieke Beschouwingen | Een terugblik

Premier Rutte is hiervoor bereid een greep te doen in het Nationaal Groeifonds om een paar extraatjes mogelijk te maken. Het fonds is eigenlijk bedoeld om economische groei te stimuleren. Tijdens de Algemene Beschouwingen zijn twee extraatjes afgesproken, namelijk meer geld voor het midden- en kleinbedrijf en het tolvrij maken van de Westerscheldetunnel. Dat moet in de komende jaren geregeld worden.

Luister ook | Newsroom Den Haag - Wat doet het kabinet voor ondernemers?

Kamer wil gratis schoollunch

23:10 | Als het aan de Tweede Kamer ligt dan maakt het ministerie van Onderwijs 100 miljoen euro vrij voor gratis lunches op scholen in kwetsbare wijken. Een voorstel van Volt en D66 krijgt tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen voldoende steun.

Scholen worden niet verplicht een lunch aan te bieden. Het moet onderdeel worden van plannen om kansenongelijkheid op scholen te verminderen. Het geld voor de gratis lunch moet binnen de begroting van het ministerie worden gevonden, vinden beide partijen.

'Er zijn kinderen in Nederland die morgen zonder eten naar school worden gebracht', zegt D66-fractievoorzitter Jan Paternotte. 'Met een lege maag in de klas, dat hoort niet. Niks mag de ontwikkeling van kinderen in de weg staan.'

DENK haalt uit naar Wilders

22:15 | DENK-voorman Farid Azarkan heeft zijn inbreng tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen besloten met een felle aanval op Geert Wilders en diens PVV. In een emotioneel betoog hekelde hij de moslimhaat waar die partij "bij elk debat" mee komt. Hij is er ook "klaar mee" dat de Tweede Kamer dat iedere keer laat gebeuren.

Azarkan hield Wilders voor dat die een dag eerder een "tranentrekkend verhaal" hield over Alfredo en Janine, een ouder echtpaar dat vorige week in De Telegraaf vertelde over de armoede waarin zij leven. "Maar zij worden geholpen. Weet u door wie? Door een islamitische buurvrouw! De mensen waar de heer Wilders op afgeeft, waar hij haat tegen zaait, die hij de Koran en hun moskeeën wil afpakken."

De DENK-leider vroeg zijn collega's om solidariteit "met die miljoen moslims die kapot worden gemaakt" door de voortdurende aanvallen van de PVV. Hij zei er niet meer tegen te kunnen "dat we met zijn allen dat elke keer accepteren". Azarkan kreeg luid en langdurig bijval van een groot deel van de Kamer.

CU en SP: onderzoek nadelen privatisering energievoorziening

20:23 | ChristenUnie en SP willen dat het kabinet onderzoek laat doen naar de keerzijde van de verregaande privatisering en liberalisering van de energievoorziening. Daarbij moet onder meer gekeken worden hoe de energieconsument beter kan worden beschermd tegen tekorten en extreem hoge prijzen.

Door een reeks privatiseringen van gas- en elektriciteitsbedrijven de afgelopen decennia is de zeggenschap over deze nutsvoorzieningen vrijwel volledig verschoven van de overheid naar de vrije markt. De huidige gascrisis heeft volgens ChristenUnie en SP de nadelen daarvan blootgelegd. De partijen wijzen er daarbij op dat energie een basisbehoefte is.

Het onderzoek, dat ook moet gaan over leveringszekerheid en de rolverdeling tussen overheid en markt, is niet vrijblijvend. De partijen willen dat het kabinet er ook een eigen oordeel over geeft en met verbetervoorstellen komt.

Kamer wil ook energiesteun voor onderwijs en cultuur

20:21 | De Tweede Kamer wil dat het kabinet kijkt naar gerichte energiesteun voor scholen en culturele instellingen, omdat ook daar de sterk gestegen prijzen van gas en elektriciteit zich flink laten voelen. Een oproep daartoe van D66, PvdA en GroenLinks kan volgens die partijen rekenen op een meerderheid.

Het kabinet maakte op Prinsjesdag bekend dat er een prijsplafond komt voor gas en stroom voor huishoudens en kleine ondernemers met een bescheiden verbruik. Daarnaast kondigde het aan nog te werken aan een aanvullende steunregeling voor mkb-bedrijven met een hoog verbruik, zoals bakkers, slagers en glastuinders.

De Tweede Kamer roept het kabinet op om bij die zoektocht ook scholen en culturele instellingen mee te nemen. Daarbij kunnen mogelijk ook gemeenten een rol spelen.

'Mensen thuis hebben nu al iets meer zekerheid over hun hoge energierekening', zegt D66-fractievoorzitter Jan Paternotte. 'Maar alle scholen, theaters, musea en andere culturele instellingen moeten vaak ook fors meer betalen voor een beetje warmte. We kunnen kinderen, jongeren, cultuurliefhebbers en -makers niet in de kou laten zitten.'

Lees ook | Mkb komt er bekaaid af in debat maar 'de nood is hoog'

VVD en CDA vragen kabinet plannen kerncentrales te versnellen

20:16 | Coalitiepartijen VVD en CDA willen een versnellingsplan van het kabinet voor kernenergie. Het kabinet wil enkele kerncentrales als onderdeel van het energiesysteem. Er ligt al een tijdspad, maar dat gaat, zeker gezien de energiecrisis, niet snel genoeg volgens de partijen.

'Ik blijf vragen om eerder, om sneller serieus met kernenergie aan de slag te gaan', zei VVD-fractievoorzitter Sophie Hermans tijdens het debat over de begroting voor volgend jaar.

Over de komst van nieuwe kerncentrales, en over de levensduur van de bestaande centrale in Borssele, moet volgende maand meer informatie komen. VVD en CDA zijn groot voorstander van kernenergie als aanvulling op zon- en windenergie en aardwarmte. In het coalitieakkoord staat dat het kabinet meer reactoren wil bouwen, maar aan het halen van de klimaatdoelen op korte termijn dragen die plannen nog niet bij: het zal jaren duren voordat zo'n centrale is gebouwd.

Eerder bleek al dat het kabinet overweegt kleine kernreactoren te laten bouwen, iets waar die partijen ook voor hebben gepleit. Deze kleine modulaire kernreactoren kunnen in tegenstelling tot gewone centrales in een fabriek worden gebouwd. Bovendien nemen ze minder schaarse ruimte in beslag, en zijn ze minder duur. Maar de technologie die hiervoor nodig is, is nog in ontwikkeling.

Kamer wil per 2025 af van tol Westerscheldetunnel voor auto's

19:49 | De Tweede Kamer wil dat de Westerscheldetunnel uiterlijk per 2025 tolvrij wordt voor personenauto's en motoren. Een meerderheid van de Kamer zal tijdens het debat over de Prinsjesdagplannen een motie hiertoe steunen van ChristenUnie, CDA en SGP. Dekking moet worden gevonden in het Nationaal Groeifonds en een 'redelijke bijdrage' van de provincie Zeeland.

Afschaffing zou onder meer 'sociale en economische voordelen' bieden voor de Zeeuwen en Zuidwest-Nederland, aldus de indieners van de motie. Ze willen verder dat het kabinet gaat kijken of afschaffen van de tol voor het vrachtverkeer 'mogelijk en verstandig is, mede gelet op de risico’s van aanzuigende werking en extra stikstofemissies'.

De Westerscheldetunnel verbindt Zeeuws-Vlaanderen met de rest van Nederland. De Zeeuwen willen al langer van de tol af. De Tweede Kamer kan zich daar wel in vinden. Vorig jaar nam die nog een motie aan om de tunnel 'zo spoedig mogelijk' tolvrij te maken.

Er zijn flinke kosten verbonden aan het schrappen van de tol. Vorig jaar meldde toenmalig minister Barbara Visser van Infrastructuur nog dat afschaffing van de tolheffing in 2022 zeker 340 miljoen euro aan tolinkomsten kost tot 2033, het jaar waarin de tolheffing zou eindigen. Voor elk jaar dat de afschaffing later ingaat, wordt dat 30 miljoen euro lager.

Een retour door de tunnel, die in 2003 in gebruik is genomen, kost voor een personenauto 10 euro. Voor veelgebruikers is het de helft.

Waar komt prijsplafond van 70 cent vandaan?

19:00 | Het veelbesproken prijsplafond voor energie lijkt er nu toch echt van te komen. Zo gaat gas maximaal 1,50 euro kosten per kuub, maar wordt er ook een plafond van 70 cent per kilowattuur elektriciteit ingesteld. En dat zorgt voor vraagtekens, zo ziet ook energie- en klimaatverslaggever Mark Beekhuis.

Waar het prijsplafond van 1,50 als een baken van hulp gezien kan worden door mensen die kopje onder dreigen te gaan door de gestegen energieprijzen, heeft een prijsplafond voor elektriciteit juist het tegenovergestelde effect, zo stelt Beekhuis. 'De tarieven bij bijvoorbeeld Essent stijgen al van 0,29 naar 0,44 cent, en nu belooft de regering dat we niet boven de 0,70 uitkomen. Met een plafond schiet je dus niks op.'

Rutte hekelt term 'pechgeneratie': leenstelsel is fatsoenlijk

18:55 | Premier Mark Rutte heeft naar eigen zeggen 'altijd een hekel gehad aan de term pechgeneratie' voor studenten die geen beroep konden doen op een basisbeurs, maar geld moest lenen voor hun studie. Ook studenten die nog onder het huidige leenstelsel studeren, krijgen volgens Rutte 'fatsoenlijke ondersteuning vanuit de overheid'. Van compensatie voor deze 'pechgeneratie' is dus geen sprake.

'Honderdduizenden mensen studeren, ook nu, met het sociaal leenstelsel', benadrukt de minister-president. Het is een politieke keuze van dit kabinet om de basisbeurs weer in te voeren, vanaf september volgend jaar. Ruttes eigen VVD is daar geen voorstander van. In 2015 is de basisbeurs afgeschaft. Het kabinet heeft 1 miljard euro opzijgezet voor studiekorting of -vouchers voor studenten die in die tussenliggende jaren hebben gestudeerd, en dus moesten lenen.

Dat bedrag is nadrukkelijk geen compensatie voor die studenten, zegt Rutte op vragen van Sylvana Simons (BIJ1). 'Dan had je het tienvoudige nodig gehad', zegt Rutte erover. Het geld is alleen bedoeld als 'erkenning' van het verschil tussen de twee systemen.

De nood in mkb is hoog

18:45 | Terwijl veel ondernemers klem zitten tussen de torenhoge energierekening en grote krapte op de arbeidsmarkt, lijken mkb'ers ook te maken te krijgen met een flinke lastenverzwaring. En ondanks dat, is het tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen vooral gegaan over het energieplafond voor particulieren, asielzoekers en de oorlog in Oekraïne. 'Het mkb komt er wat bekaaid van af', zegt politiek verslaggever Leendert Beekman.

En dat is tegen het zere been van Hans Biesheuvel, voorzitter van Ondernemend Nederland. 'Ik ben heel teleurgesteld dat er vanuit het kabinet geen duidelijk verhaal komt.' Hij wijst er op dat veel horeca-ondernemers de energierekening nu al niet meer kunnen betalen. 'Het gaat echt niet goed met het mkb.'

Lees ook | Mkb komt er bekaaid af in debat

Remkes komt met bevindingen

18:30 | Johan Remkes komt op woensdag 5 oktober met zijn bevindingen naar aanleiding van de stikstofgesprekken tussen het kabinet en organisaties, waaronder die van boeren. Die bevindingen zijn belangrijk, omdat het kabinet zegt dat de invulling van het stikstofbeleid hier deels van afhankelijk is.

Lees ook | Remkes presenteert 5 oktober bevindingen over stikstof

Rutte 'bluft'

16:55 | Jesse Klaver zei het scherp tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. 'Rutte heeft wat meer grijze haren gekregen maar zijn streken zijn hetzelfde gebleven.' Volgens de GroenLinks-leider trekt de premier de gebruikelijk trukendoos van open tijdens het debat.

'Bluffen en overbluffen door met zo veel mogelijk technische details te komen', zegt Klaver tijdens een gesprek met Rutte over het energieplafond. Veel is nog onduidelijk over de invulling van de plannen, tot ontevredenheid van de Kamer. Het is één van de voorbeelden van irritatie tussen de oppositie en Rutte en diens antwoorden, die onvoldoende zijn voor de Kamerleden.

Zo ook Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren, die aanziet dat de premier haar 'belangrijke vragen' over de stikstofuitstoot onbeantwoord laat.

'Poetin moet gestopt'

16:30 | De Russische president Vladimir Poetin zal doorgaan als hij niet in Oekraïne wordt gestopt. Dat zei premier Mark Rutte tijdens het de Algemene Politieke Beschouwingen over de plannen die zijn gepresenteerd op Prinsjesdag. Daarom gaat Nederland door met wapens leveren aan Oekraïne, zei hij. 'Rusland mag niet winnen', verklaarde de premier.

Lees ook | 'Poetin gaat door als hij niet in Oekraïne wordt gestopt'

'Onzekere tijden voor mkb'

16:00 | Het ministerie van Economische Zaken werkt aan een gericht en uitvoerbaar plan voor het mkb om de torenhoge energiekosten het hoofd te kunnen bieden. Maar het kan nog zeker weken duren voordat er daadwerkelijk een plan ligt, zegt politiek verslaggever Leendert Beekman.

Een generiek en genereus pakket zit er dan ook niet in, zegt Beekman. 'Reken er maar voor op dat voor het mkb onzekere tijden aanbreken. Want het gaat zeker nog weken duren voordat er een concreet voorstel ligt.'

Lees ook | 'Het duurt nog weken voordat er een plan voor mkb ligt'

Bergkamp 'betreurt' voorval met Baudet

15:15 | Tweede Kamervoorzitter Vera Bergkamp 'betreurt' dat de eerste dag van de Algemene Politieke Beschouwingen, ook wel beschouwd als het belangrijkste debat van het jaar, chaotisch verliep na de inbreng van FVD-leider Thierry Baudet. Over haar eigen rol zegt ze: 'voorzitten is geen exacte wetenschap'. Verdere vragen van journalisten wilde ze niet beantwoorden.

Lees ook | Kaag: 'Ik moet de grenzen van mijn integriteit bewaken'

'Horecabedrijven gaan met bosjes gaan omvallen'

14:00 | In de deze week gepresenteerde plannen van het kabinet wordt nog geen zicht geboden op steun voor de horeca. Volgens deze sector is steun echter hard nodig, omdat de schade van de coronacrisis nog niet is verwerkt. Frans van Rooij, directeur van Vereniging Professionele Frituurders en woordvoerder van de Horeca Alliantie, vreest dat veel bedrijven in de kou komen te staan.

Lees ook | 'Het is onvermijdelijk dat horecabedrijven met bosjes gaan omvallen'

Variabele energietarieven verder omhoog

13:45 | Energieleveranciers gooien hun variabele tarieven voor stroom en gas per 1 oktober flink omhoog. Zo gaat het tarief voor stroom bij Essent met ruim 50 procent omhoog en de prijs van gas met meer dan 30 procent, laat het bedrijf aan zijn afnemers weten. Ook de tarieven van Eneco stegen de afgelopen tijd flink.

Het huidige stroomtarief bedraagt bij Essent 0,29447 euro per kilowattuur. Vanaf volgende maand wordt dit 0,44395 euro per kilowattuur. Het tarief voor gas gaat van 1,51371 euro per kubieke meter naar 1,99440 euro. Deze tarieven zijn op basis van klanten die 10 procent 'Korting Thuisvoordeel' krijgen.

Kamer wil duidelijkheid

12:45 | De Tweede Kamer wil duidelijkheid van het kabinet over prijsplafond voor de energiekosten. In een brief aan de Kamer schrijft het kabinet dat er een plafond komt, maar verdere uitwerking daarvan ontbreekt. 'Er zijn kaders, maar die staan niet vast. En daar is de Kamer niet blij mee', zegt politiek verslaggever Leendert Beekman.

Lees ook | Kamer wil duidelijkheid over prijsplafond energie

Rutte: 'EU blokkeerde plafond wél'

12:00 | De Europese Commissie heeft wel degelijk een prijsplafond op de energierekening tegen gehouden. Daarmee weerspreekt premier Mark Rutte verbaasde reacties uit Brussel op de verklaring dat Nederland wegens Europese regels niet eerder met zo'n voorstel kwam.

De versie van Rutte staat lijnrecht tegenover die van vicevoorzitter van de Europese Commissie Frans Timmermans. Het kabinet heeft nooit aan Brussel gevraagd of het een prijsplafond mag instellen, laat Timmermans via zijn woordvoerder aan BNR weten. Het kabinet is niet helemaal 'foutloos', geeft Rutte toe: 'Wat ik mijzelf verwijt, is dat ik niet eerder in de Europese Raad heb gezegd: moeten we niet meer verruiming mogelijk maken op dit punt?'

Lees ook | 'Den Haag heeft niets gevraagd aan Brussel'

De Jonge: Geef complottheorieën niet de ruimte

11:00 | Minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting) vindt dat de Tweede Kamer in zijn geheel al veel eerder een streep had moeten trekken bij uitlatingen van FVD-leider Thierry Baudet, ook in eerdere debatten. Het stoort hem dat 'die complotwaanzin keer op keer achter het spreekgestoelte de ruimte krijgt. Die leidt regelrecht tot bedreigingen op sociale media en aan de deur. En zeker collega Kaag krijgt het op dat punt zwaar te verduren.'

Dat zei De Jonge in de wandelgangen bij de start van de tweede dag van het Kamerdebat over de miljoenennota van het kabinet. 'Het is noodzakelijk om op zo'n moment een streep te trekken.' Dat deden het kabinet en de Kamer, 'en dat is goed. Complottheorieën moet je in een parlementaire democratie niet de ruimte willen geven.'

Prijsplafond kan lager uitvallen

Het prijsplafond dat het kabinet voorstelt, kan lager uitvallen dan nu voorzien als blijkt dat de gas- en elektriciteitsprijs is gedaald bij invoering. Nu gaat het kabinet nog uit van plafonds van 1200 kuub gas en 2400 kilowattuur aan elektriciteit. Tot die grenzen betalen burgers de lagere tarieven die golden voordat de oorlog in Oekraïne begon, maar die worden dus mogelijk lager vastgesteld. Dat schrijft premier Mark Rutte in antwoord op vragen die de Tweede Kamer stelde.

Lees ook | Rutte: prijsplafond kan lager uitvallen

[Video] Rutte: alt-right conspiracy niet welkom

10:50 | Premier Mark Rutte is 'ontzettend blij' dat het kabinet is opgestapt toen Thierry Baudet tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen Sigrid Kaag aanviel. 'Wat hier gisteravond gebeurde was een alt-right conspiracy-theorie de Kamer in slingeren over een collega van mij in het kabinet, met alle risico's die dat met zich meebrengt voor veiligheid, voor het verder opjutten van bevolkingsgroepen.'

Het kabinet heeft ook kritiek gekregen dat ze het debat hebben gesmoord door op te stappen. Die kritiek legt Rutte naast zich neer. Rutte zegt gegrapt te hebben tegen Jesse Klaver dat hij niet over het prijsplafond moest beginnen, want 'dan lopen we weer boos weg'. 'Nee natuurlijk niet. Wij kunnen tegen kritiek op de inhoud. We kunnen ook tegen kritiek op ons functioneren als ministers, we kunnen zelfs tegen wat persoonlijke kritiek.'

'Weglopen uit Kamer hoort niet'

10:40 | Minister Kaag van Financiën verliet gisterenavond de Tweede Kamer na een tirade van Thierry Baudet. De Forum-leider beweerde dat Kaag in Oxford tot spion is opgeleid. Kaag verliet vervolgens de Kamer, volgens haar om 'haar integriteit te bewaren'. Oud-Kamervoorzitter Frans Weisglas vindt dat dit eigenlijk niet hoort. 'Vanuit menselijk opzicht snap ik het wel, maar procedureel gezien is het niet juist'.

Lees ook | Weisglas: 'Weglopen uit Kamer hoort niet'

Baudet afwezig

10:30 | Thierry Baudet slaat de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen over. Hij laat verstek gaan omdat zijn vrouw op het punt van bevallen staat, laat Baudets woordvoerder weten. Freek Jansen voert het woord namens Forum voor Democratie.

Baudet voerde woensdag wel het woord. Daarbij haalde hij theorieën aan over de 'vernietiging' van de samenleving en internationale samenspanningen tegen 'echte mensen', en prees hij de Russische regering als een voorbeeld voor 'een sterk besef van nationale identiteit, met een realistische benadering van de buitenlandse politiek en een viriele, mannelijke leider waartegen de verwijfde, niet zelden seksueel deviante politici van het Westen schril afsteken'.

Toen hij zei dat een afdeling van de universiteit van Oxford waar Sigrid Kaag gestudeerd heeft 'in feite weinig meer is dan een opleidingsinstituut voor westerse geheime diensten', liep het kabinet weg en werd hem het woord ontnomen.

Lees ook | Kaag: 'Ik moet de grenzen van mijn integriteit bewaken'

Rutte begint aan zijn betoog

10:15 | In de Tweede Kamer is de tweede dag van de Algemene Beschouwingen begonnen. Premier Rutte begint zijn betoog met aandacht voor de situatie in Oekraïne en de toespraak van de Russische president gisteren. 'Er is een directe lijn tussen de oorlog en de prijsstijgingen' in ons land. Daarnaast vraagt hij aandacht voor de maatschappelijk onrust in Nederland. 'Er is een kloof tussen stad en platteland, en de vraag of boeren wel boeren mogen zijn.' Het is volgens de premier van belang dat het vertrouwen terugkomt, zowel in het politieke debat als in de maatschappij

'Brussel weet niets van Nederlands energieplafond'

09:50 | Het kabinet heeft nooit aan de Europese Commissie gevraagd of ze een prijsplafond kunnen instellen voor de energieprijzen. Het argument 'het mocht niet van Brussel' is dus onzin, stelt Europaverslaggever Stefan de Vries.

Volgens de woordvoerder van vicevoorzitter Frans Timmermans 'heeft Den Haag helemaal niets gevraagd aan Brussel'. 'Brussel heeft niet kunnen zeggen wat de Commissie ervan vond, zoals in Den Haag wordt gesuggereerd. In maart werd het prijsplafond al gesuggereerd door de Europese Commissie, met striktere eisen dan nu. Maar dat het niet mocht van Brussel is echt een vreemd argument. De Europese Commissie heeft namelijk niets gezegd’, zegt De Vries.

Lees ook | 'Den Haag heeft niets gevraagd aan Brussel'

Kaag: 'Ik moet de grenzen bewaren'

07:00 | 'Er zijn grenzen en ik moet de grenzen van mijn integriteit bewaren', zei minister Sigrid Kaag (Financiën) na het incident met FVD-leider Thierry Baudet. Kaag liep weg uit het debat over de plannen van Prinsjesdag, net als de rest van het kabinet.

Lees ook | Kaag: 'Ik moet de grenzen van mijn integriteit bewaren'

Rutte aan het woord

06:30 | Op de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen reageert Premier Mark Rutte op de vragen van de Tweede Kamer over het koopkrachtpakket van het kabinet en de begroting voor volgend jaar. Partijen willen vooral weten wat het kabinet volgend jaar doet om voorbereid te zijn op eventuele verdere tegenvallers in de koopkracht.

Lees ook | Rutte reageert op kritiek begroting en koopkrachtpakket


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen