Hemmen29 aug '12 11:44

Boele Staal: bankenpleidooi Samsom achterhaald

Auteur: Thijs Baas

Het pleidooi van Diederik Samsom voor een striktere scheiding tussen consumentenbanken en zakenbanken is achterhaald.

Dat zegt NVB-voorzitter Boele Staal tegen BNR's Paul van Liempt. Het is goed om de consumentenactiviteiten te scheiden van de zakenactiviteiten, meent hij, maar we moeten ons realiseren dat die situatie er in Nederland al bijna is. "Eigenlijk is die scheiding er de facto al en kent Nederland bijna alleen nog consumentenbanken", zegt Staal.

Hij vervolgt: "Laat Samsom zich eens verdiepen in hoe het werkt in het bankenlandschap. Het feit dat Rabo is georganiseerd als een coöperatie en ING als een beursgenoteerde bank zegt niets over hun manier van bankieren. Ik denk dat je je moet concentreren op het feit dat de drie commerciële banken gewoon in een vrije markt als een onderneming functioneren."

Kritiek
Als voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Banken heeft Boele Staal de afgelopen jaren ook de nodige kritiek te verwerken gekregen. "Aan de kritiek zelf heb ik me niet gestoord. Daar was ook reden toe, hoezeer het ontstaan van de financiële crisis veel meer actoren kent dan banken. Het rapport van de commissie-De Wit geeft aan dat die, als het gaat om schuldvraag en betrokkenheid, veel breder ligt."

Wel hadden de banken eerder kunnen waarschuwen voor de manier waarop in de Westerse wereld de schulden zijn opgebouwd. "Het opbouwen van schulden en het opzoeken van de grenzen van je schuldmogelijkheden is door particulieren, banken én overheden gebeurd."

"In die drang naar schuldmaximalisatie hebben banken alle producten bedacht die je maar bedenken kon. Als wij als sector tien jaar geleden hadden gezegd 'de aflossingsvrije hypotheek moeten we niet langer doen want er ontstaat een probleem voor de toekomst', dan denk ik dat we ook in de Tweede Kamer tot de orde waren geroepen." Iedereen had tenslotte, vertaalt Staal het sentiment van destijds, recht op een huis en een aflossingsvrije hypotheek.

Bananenschil
Maar om de schuld uitsluitend bij de banken te leggen, dat gaat Staal veel te ver. "Niet alleen banken hadden niet in de smiezen dat het opzoeken van de grenzen van je schuldmogelijkheden een bananenschil bleek waar we over zijn uitgegleden. Dat is een verwijt dat je de banken kunt maken, maar als iemand dat moet hebben gezien dan zijn dat de banken."

Dus dat er verwijten naar de banken zijn gemaakt vindt ook Staal terecht, maar daar moet je niet te lang in blijven hangen. "Laten we nou uit die groef van vier jaar geleden komen en de naald in de plaat even groef verder zetten. De belangrijkste les is dat banken een publieke functie hebben en dat was ook uit het oog verloren.

Dat was ook de strekking van de commissie-Maas en die strekking werd omarmd door de banken zelf. "Banken zijn ermee aan de slag gegaan en we hebben daar een monitoring commiissie -de commissie Burgmans- en die heeft eind vorig jaar een eerste rapport afgeleverd dat overwegend positief was als het gaat om de manier waarop banken uitvoering geven aan de adviezen van de commissie-Maas.

Ethiek
In het boek Banking on Ethics concludeert oud-Robeco-ceo George Möller, tevens lid van de commissie Tabaksblat, dat ethiek bij bankiers nog altijd ver te zoeken is. Die mening deelt Staal niet, al zullen er ongetwijfeld rotte appels tussen zitten. "Wat ik om me heen zie is een nieuwe generatie bankbestuurders, een aanzienlijk sterkere aandacht voor risk-management, talloze producten zijn van de plank verdwenen."

"Je ziet dat er veel meer naar toezicht toegewerkt wordt. De kapitaalbuffers worden op orde gebracht. De topbestuurders van het moment van de crisis zijn er niet meer en veranderingen in de leiding leidt ook tot het verzetten van de bakens. Je ziet een wezenlijke verandering, die overigens nog veel tijd nodig heeft om te kunnen spreken van een cultuurverandering."

Bonussen
"Ik denk dat het een goede zaak is om het percentage variabel salaris dat je kunt ontvangen niet te hoog te leggen. Het is onzin dat je je salaris kunt verdubbelen door prestaties. Salarisbonussen zijn de dood in de pot als dat grote percentages zijn. Als je je werk goed doet dan krijg je volle salaris en als je je werk niet goed doet dan moet er een gat zijn waardoor je verdwijnt uit het bedrijf. Banken zijn zeer op hun retour als het gaat om het bonusbeleid."

Verzelfstandiging
Ooit zal ABN Amro gewoon weer beursgenoteerd zijn of fuseren met een andere bank, maar over de termijn kan Staal nog weinig zeggen. "Er komt een moment  dat ABN Amro zodanig rendeert dat je het naar de markt kunt brengen, zodat de staat af is van het belang. Je moet het moment afwachten dat de bank rendeert, dat het voor een andere bank loont om te fuseren."

Het primaire belang is dat de internationale economie op gang komt, en dan dient een verzelfstandiging van ABN Amro zich vanzelf aan. "Haast is een slecht richtsnoer. Het zou wel geweldig zijn als de economie zich als een haas herstelt. Ik kan daar geen termijn bij noemen. Dat is niet een vertrekpunt en bovendien los ik voor niemand een probleem op als ik me nu op een termijn van vijf jaar vastpin."

Afhankeliijkheid
Het Nederlandse bedrijfsleven is meer afhankelijk van banken dan in andere landen. "Moet je daar iets mee? Moet je op zoek naar andere financieringsmogelijkheden? Je ziet nu allemaal ontwikkelingen die een gevolg zijn van die constatering. Als je kijkt naar andere mogelijkheden zou mijn pleidooi zijn om banken de functie te geven die ze nu al hebben."

"Banken hebben verstand van financiering en kredietverlening, dus als je de kredieten ergens anders vandaan haalt, dan kan ik me goed voorstellen dat je de regie bij banken neerlegt. Er worden kredieten geweigerd én er is sprake van vraaguitval. Daardoor is de kredietverstrekking lager dan een aantal jaar geleden. Nederland steekt globaal genomen gunstig af ten opzichte van andere landen in Europa. Onder de 250.00 euro is het lastig, maar gezonde bedrijven kunnen gewoon krediet krijgen."

Kiesdrempel
Als het aan Boele Staal ligt gaat in Nederland de kiesdrempel omhoog. Doordat er zoveel partijen zijn, zijn de campagnes volgens hem heel oppervlakkig geworden. "Ik denk dat de kiesdrempel die we nu hebben ervoor zorgt dat je met een paar stemmen al in de Kamer kunt komen. Partijen hebben daardoor ontzettend de behoefte om zich te profileren ten koste van de ander." En dat is slecht voor de geloofwaardigheid van de politiek, vindt Staal. Als er hooguit zes partijen zouden zijn, zouden campagnes volgens hem weer fatsoenlijk verlopen.

Gerelateerde artikelen