WK 201425 jun '14 17:20

Waarom het bijten van Suarez taboe is

Auteur: Pieter van den Akker

Op de voorpagina's van de Uruguayaanse kranten na wordt overal met afschuw gereageerd op de beet van 'recidivist' Suarez. Een ordinaire doodschop zoals we die wel vaker zien in het voetbal, hoeft vaak op veel minder verontwaardiging rekenen, ook al leidt zo'n overtreding tot een grotere blessure dan de actie van Suarez. Vanwaar dit verschil? Rust er een taboe op bijten binnen de sport?

"Volgens mij zijn er geen mondiale sporten waarbij bijten geoorloofd is. Bijten is iets primairs in de mens en een zeer directe manier om iemand aan te vallen", zegt cultureel antropoloog Miguel Houben, die als buiten promovendus onderzoek verricht.

"Vanaf 'baby’s' zit dat er al in, een bijtreactie. Baby’s en kleine kinderen moeten heel veel gaan leren en hebben dan nog weinig manieren om met zintuiglijke waarnemingen de wereld te ontdekken. Die moeten dingen voelen, die moeten dingen zien, proeven in de mond en er op sabbelen: kijken of iets hard is, kijken of je het kan eten of niet."

Gevaar van bijten
In een 'bijtreactie' als die van oud-Ajacied Luis Suarez 'zit wel iets primairs van eten toe-eigenen', zegt Houben. "Je kan een link leggen met de oude menseneters die hun vijand opaten met het idee van: ik word sterker omdat ik de kracht opeet van de vijand. Het is natuurlijk enorm bedreigend als iemand bijt. Een mensen- of een apenbeet kan gevaarlijk zijn door de opgelopen infecties. Je kan mogelijk allerlei bacteriën en effecten overdragen door een mensenbeet. Het komt dan wel héél dichtbij."

In medisch opzicht is een verrotte meniscus vele malen erger dan een beet. In dat opzicht kan je als sporter 'beter' worden gebeten dan een trap tegen je knie incasseren. Houben: "De mond wordt vaak als intiem beschouwd. Het is een zeer gevoelig orgaan. Je proeft, eet en kust ermee. Het is een vorm van opvoeding, menselijke weldenkendheid om elkaar niet te bijten maar eerder een tik uit te delen. Op de mond rusten allerlei sentimenten en gevoelens."

Machismo-cultuur
Het verbaast hem niet dat in de Uruguayaanse kranten geen moord en brand wordt geschreeuwd over de actie van Suarez. "In Zuid-Amerika heerst natuurlijk meer een machismo-cultuur. Daar wordt, denk ik, wel anders aangekeken tegen het veroorloven van gedrag dat we hier net niet geweld noemen. Misschien dat ze andere opvattingen hebben over de game, de match. En ik denk dat het wel een gevoel is van patriottisme, een beetje bescherming van Suarez en de kop in het zand willen steken."

Verder speelt het feit dat Suarez nu al drie spelers (Bakkal van PSV, Ivanovic van Chelsea en Chiellini van het Italiaanse elftal) heeft gebeten een rol, gelooft Houben. "Dan is de verontwaardiging ook groter."

Spugen
Hij trekt de vergelijking met het spugen naar de tegenstander, zoals Frank Rijkaard op het WK 1990 deed tegen de Duitsers. "Spugen is echt het gedrag van iemand degraderen. Zo van: 'ik spuug over jou heen'. Dat is echt minachting. In het voetbal is er een mondain gevoel over normen en waarden. 'De mond' hoort daar sowieso niet in thuis. De mond is een buitencategorie, die valt niet onder het vechten om de winst."

Bij het strijden om de winst van sportwedstrijden is het logisch dat er regels zijn opgesteld en dat spelers die zich daar niet aan houden worden bestraft, zegt hij dan. "We gaan met elkaar een competitie aan. We kijken wie de beste is. Om de boel te handhaven zijn regels nodig. Anders kan je net zo goed je kalashnikov, je speer, pijl en boog of je knuppel pakken."

Straf
Het ziet ernaar uit dat Suarez een fors aantal wedstrijden wordt geschorst. Niet vreemd, vindt Houben. ''Als je je niet aan de regels houdt, ben je in overtreding. Dat hebben we afgesproken. Kijk naar Mike Tyson, die heeft ook zijn straf gekregen voor een bijtincident. Dan kan je vragen waarom dat zo is. Nee, we moeten even praktisch kijken. Je overtreedt de regels. Klaar. Dat doe je niet. Daar krijg je een straf voor."


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen