Technologie5 jan '22 12:59Aangepast op 5 jan '22 13:38

'Over paar jaar is 90 procent van online content gemanipuleerd'

Auteur: Remy Kock

Deepfake-video's worden steeds populairder en daarmee neemt het gevaar voor misbruik toe. Onderzoekers van de Tilburg University onderzochten hoe het nieuwe kabinet dit kan tegengaan. Privacy- en big data-expert Bart van der Sloot bij Tilburg University voorziet dat dat flink wat problemen gaat opleveren.

'Over een paar jaar voorspellen we dat zo'n negentig procent van alle online content gemanipuleerd zal zijn', aldus Van der Sloot. 'Dat gaat niet uitsluitend om deepfakes, maar ook om kleine manipulaties. Je weet dus op een gegeven moment niet meer wat echt is en wat nep is, en als iets nep is: wat precies? Dat kan veel problemen opleveren voor journalisten of rechters.'

Van der Sloot noemt het ludieke filmpje van de zingende ministers dat tijdens de feestdagen rondging, maar hij waarschuwt voor serieuzere problematiek. 'Je kunt ook de minister van Defensie de oorlog laten verklaren aan een ander land, of door het manipuleren van satellietbeelden insinueren dat Rusland kernraketten naar de Oekraïense grens verplaatst. Heel veel kwalijke toepassingen. Daarom hebben wij onderzocht of de wetgeving met betrekking tot deepfakes toereikend is en wat er aan moet veranderen.'

Niet toereikend

De conclusie van het onderzoek luidt nu dus: niet toereikend. En dus zijn er volgens Van der Sloot direct maatregelen nodig. 'Eerst moeten er bepaalde inhoudelijke lacunes worden aangepakt. Als iemand een deepfake maakt door twee personen samen te voegen, krijg je een niet-bestaand persoon, maar die wel heel erg echt lijkt. Daar kun je dan vervolgens allerhande uitspraken aan toeschrijven, of aan seksuele activiteiten laten doen.'

Luister ook | 'Nederland moet zich beter wapenen tegen deepfakes'

Ook vindt Van der Sloot dat de technologie om deepfakes te maken aan banden moet worden gelegd. 'Handhaving zorgt ook voor een groot probleem. Hoe ga je in godsnaam als OM of de autoriteit persoonsgegevens alles controleren als straks negentig procent van alle online content gemanipuleerd is?' Dat kan volgens Van der Sloot alleen als de technologie wordt ingeperkt. 'Maak het niet beschikbaar voor de consumentenmarkt. Je staat het wel toe voor de retail- en entertainmentsector, maar het is dan niet meer zo dat Jan en alleman met een telefoontje zo deepfakes kunnen maken.'

Oplossingen

Naar aanleiding van het onderzoek komt het team van TU dan ook met een aantal oplossingen. 'Die moet je als geheel bekijken', stelt Van der Sloot. 'Je moet én techniek inzetten om te scannen op digitale manipulatie, maar je moet de mensen ook heel erg bewust maken van de mogelijkheden. Iedereen kent de verhalen van kinderen die hun ouders bellen en vragen om geld. Een slimme ouder gaat in zo'n geval over tot videobellen, maar ook dat kan tegenwoordig gemanipuleerd worden. Op het gegeven moment zie je door de bomen het bos niet meer, en journalisten alles helemaal kapot laten checken is ook niet te doen.'

Cybersecurity | Jarno Duursma over deepfakes

Toch gloort er licht aan het einde van de tunnel, vindt Van der Sloot. Deepfakes zijn door middel van technologie te onderscheiden van het echte werk, al moet men wel waakzaam blijven. 'Op dit moment is technologie in staat om 65 procent van alle deepfakes automatisch te filteren, maar experts denken dat het minder wordt', stelt hij. 'Op termijn zal de helft te automatisch te filteren zijn. Het restant zal je via verboden of bewustwording tegen moeten gaan. Daarom kun je het beste kijken naar hoe je voorkomt dat er zo'n grote stroom aan deepfakes zal ontstaan.'

'Fake-porno'

Met name het maken van nepporno door middel van deepfakes vormt een groot probleem. 'Ongeveer 95 procent van alle deepfakes die momenteel online staan gaat over vrouwen - die daar natuurlijk niet om hebben gevraagd - die allerlei seksuele handelingen uitvoeren', aldus Van der Sloot. 'En waar deepfakes al genoeg problemen opleveren voor politici, is het nog veel afschuwelijker voor jonge meisjes. Je zult maar op de middelbare school zitten en er duikt een deepfake pornovideo van je op. Verschrikkelijk.'

Het stemt Van der Sloot dan ook gelukkig dat er wel degelijk veranderingen in de wetgeving in de pijpleiding zitten. 'Naast de obligate deviezen 'denk dubbel na' en 'als het te mooi is om waar te zijn, dan is dat ook zo' komt er een nieuwe algoritme-autoriteit en wordt de Autoriteit Persoonsgegevens flink versterkt', aldus Van der Sloot. 'Zij zullen ook veel meer aan handhaving moeten gaan doen. Ze moeten kijken naar hoe voorkomen kan worden dat consumenten toegang krijgen tot dergelijke apps, als je weet dat ze die voor kwaadaardige doeleinden gaan gebruiken.'

Film en Reclame | Ruttes controversiële deepfake

Ook vindt Van der Sloot dat serviceproviders in moeten zetten op het verplichten van algoritmische detectie en dat burgers meer bewust moeten worden van de gevaren. 'Er is niets grappigs aan het verspreiden van deepfakeporno van een meisje, dat doet heel veel kwaad', concludeert hij. 'Als je gaat kijken naar een palet aan maatregelen, zal het zeker kunnen zorgen voor een kentering.'


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen