Wetenschap6 mrt '21 15:56

'Schaf collegegeld technische opleidingen af'

Auteur: BNR Webredactie

Het collegegeld voor technische opleidingen moet worden afgeschaft om meer studenten klaar te stomen voor technische beroepen. Dat is dé manier om wel sturing te geven aan vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, zonder dat je te selectief wordt in het waarderen van opleiding. Met die suggestie komt CU-Kamerlid Eppo Bruins in het BNR-innovatiedebat 'Nederland Innovatieland? #Hoedan'.

Er is behoefte aan meer meesterschap, meent Bruins, en dat bereik je door 'de volgende generatie' een zetje in de goede richting te geven. 'Als je een vak leert en je tanden ergens in zet, is dat ook een vorm van leiderschap. Ik zou daarom best veel meer willen sturen dan nu om veel meer jonge mensen enthousiast te maken om die techniek- en andere beroepsgerichte opleidingen te doen. Maar om opleidingen helemaal te stoppen, dat vind ik te radicaal.'

Keuzes maken

Ook PvdA-kandidaat-Kamerlid Barbara Kathmann, tot voor kort wethouder in Rotterdam, bepleit selectieve afschaffing van collegegeld, maar dan nadrukkelijk voor de Pabo. Inspiratie is wat haar betreft het toverwoord om innovatie aan te jagen in Nederland. 'We moeten soms eerder de dromen laten zien. Dus als je al op jonge leeftijd de praktijk in huis haalt en later een studiekeuze maakt, kunnen ze veel betere keuzes maken en is hun referentiekader veel groter.'

| Luister hier terug: Innovatiedebat | Nederland Innovatieland? #hoedan

En ja, natuurlijk zijn er opleidingen met een minder grote baangarantie. Er is geen enkele reden om ze af te schaffen, maar het is wel van belang om een bijsluiter bij te leveren, zegt Kathmann. 'We moeten er eerlijk over zijn.' En die eerlijkheid is Niels van den Berge van GroenLinks uit het hart gegrepen. 'Het is goed om opleidingen aan te spreken op hun verantwoordelijkheid om goed voor te lichten en niet te concurreren op populaire opleidingen.'

Luister terug | Nederlandse universiteiten moeten voorbeeld nemen aan Duitsland

Het planeconomisch denken, dat Van den Berge vooral bij de VVD ziet, werkt averechts. 'Alsof wij kunnen voorspellen hoe de arbeidsmarkt zich ontwikkelt. Waren er na de financiële crisis maar meer mensen voor een baan in de bouw gegaan, dan hadden we nu niet zo'n woningbouwtekort gehad.' Een beeld dat VVD-kandidaat Daan de Kort overigens onderschrijft. 'Het is niet zo dat we opleidingen per direct willen stopzetten. Ik geef aan dat we meer willen sturen.'

Verleiding vs. sturing

D66-Kamerlid Paul van Meenen prefereert verleiden boven sturen. Al zijn ook daarvoor investeringen nodig. 'Opleidingen moeten zelf ook innoveren en aantrekkelijk blijven voor jonge mensen. Charifa Zemouri, Denk-kandidaat, mist inderdaad innovatie van de opleidingen zélf. 'We kunnen AI inzetten om opleidingen mee te laten ontwikkelen met de toekomst. Vergis je niet: onze kinderen zijn veel slimmer, innovatiever en meegaander in deze dynamische wereld dan wij.'

Luister terug | KNAW: Overheid, investeer meer in onderzoek

Maar het kan ook andersom, Eppo Bruins zegt: er is zelfs ongebonden onderzoek dat zonder het bedrijfsleven niet had kunnen worden gedaan. Niels van den Berge van GroenLinks is iets sceptischer. 'Er is zelfs publiek geld gebruikt voor wetenschap, die een business case versterkte. Had Unilever bepaald onderzoek niet beter zelf kunnen doen?'

Disbalans onderzoek

Ook in het wetenschappelijk onderzoek en innovatie kan wel degelijk sturing mogelijk meent Bruins. Maar dat mag niet ten koste gaan van fundamenteel onderzoek. 'We willen toe naar de belofte om 3 procent van ons bnp te investeren in onderzoek en innovatie, waarvan 1 procent publiek en 2 procent private r&d. Maar dan moet je wel zorgen dat wetenschap interessant is voor hightech bedrijfsleven. Dus mag je wel degelijk sturen in het financieren van bepaalde sectoren.'

Luister terug | De Weg naar een Vaccin | Testen op proefpersonen

Van den Berge waakt voor een valse tegenstelling tussen fundamenteel, ongebonden onderzoek en strategisch-thematisch onderzoek. Beide onderzoeksgebieden hebben elkaar keihard nodig, maar een disbalans dreigt, nu relatief steeds minder geld naar ongebonden onderzoek gaat. 'De ontwikkeling van vaccins is thematisch, toegepast onderzoek. Maar dat had nooit gekund zonder fundamentele doorbraken in fundamentele wetenschappen.'

Innovaties

Publiek-private samenwerking is wenselijk en zelfs noodzakelijk, erkent Van den Berge. Maar je moet wel duidelijk aangeven hoe je het een voor het andere als hefboom laat fungeren. Ook Van Meenen ziet de balans te veel doorslaan naar valorisatie. 'We weten uit het verleden dat juist fundamenteel volkomen vrij onderzoek tot innovaties leidt. De druk moet eraf: niets mis met maatschappelijke opbrengst, maar het moet niet de druk leggen op het fundamentele onderzoek.'

VVD'er De Kort pleit voor samenwerking tussen overheid en bedrijfsleven. 'Dat doen we door in te zetten op het Groeifonds. Wij geloven in hybride leeromgevingen en daar investeren we in. Maar Zemouri ziet daar in de praktijk weinig van terug. 'De VVD wil investeren in strategische sectoren als de zorg, maar ze stemmen tegen de motie waarin wordt verzocht om ook alfa-, gamma- en medische wetenschappen op te nemen in het investeringsfonds.'


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen