Lifestyle1 apr '20 09:59Aangepast op 24 apr '20 13:54

#6 Coronataal: empathie in oogcontact

Auteur: Maria Punch

Wat doet de corona-uitbraak met de communicatie tussen arts en patiënt? Is die nu anders, vallen er misschien barrières weg tijdens een crisis? Heleen Lameijer is spoedeisende hulp arts en werkt in het MCL Leeuwarden. Samen met andere SEH-artsen, internisten en longartsen beoordeelt zij patiënten die mogelijk het coronavirus hebben.

Naast haar intensieve werkdagen in het ziekenhuis, beantwoord Heleen Lameijer via Instagram Live vragen over corona. ‘Dat doe ik als tegenhanger van al het fake news dat er rondgaat over het virus’.

(BNR)

Zijn er richtlijnen voor hoe je met een patiënt praat op de SEH? En zijn die nu anders?

'Nee daar zijn volgens mij geen protocollen voor. Wel hebben we allemaal tijdens de geneeskunde-opleiding uitgebreide communicatietrainingen gehad, en die passen we toe. Momenteel niet anders dan anders. Daarnaast is een heel deel van hoe je communiceert natuurlijk persoonlijk. Om dat te vangen in protocollen zou de communicatie mijns inziens wat gekunsteld maken'.

Patiënten met een coronabesmetting zijn bang, stel ik me voor. Kan je daarop inspelen met je communicatie?

'Op de spoedeisende hulp zijn we gewend om te werken met mensen die angstig zijn dus ook dat is nu voor ons niet anders dan anders. Er is altijd oog voor de diepere laag, de mens achter het ziektebeeld. Soms helpt gewoon al de erkenning dat het spannend is, het benoemen, al een hele boel'.

Vanwege alle beschermende kleding is non-verbale expressie lastig te zien. Kan je dat met woorden of stemgebruik ondervangen om contact te maken?

'Het is niet zo dat je non-verbale expressie totaal weg valt. Een heel belangrijk deel van je non-verbale expressie, namelijk je ogen, zijn nog gewoon zichtbaar. Ik probeer daarom ook extra oogcontact te maken. Een lach kun je ook zien aan de ogen. Het optrekken van de wenkbrauwen is zichtbaar. Ook empathie kun je laten zien in oogcontact. Daarnaast is het zaak om dingen gewoon te benoemen: ‘Het is wel even vreemd zo hè, in deze pakken. Misschien zelfs wel een beetje eng voor u’. Vervolgens geef ik uitleg over het waarom van de voorzorgsmaatregelen. Ik denk dat dit al veel scheelt'.

Merk je dat je nu makkelijker een patiënt tutoyeert of anders aanspreekt omdat in crisistijd barrières wegvallen?

Dat is een goede vraag, maar nee, ik denk het niet. Tutoyeren kan je overkomen, je kunt het per ongeluk doen, maar je kunt er ook expres voor kiezen omdat het een doel heeft. Zo tutoyeer ik bijvoorbeeld vaker mensen die angstig zijn, omdat dit zorgt voor minder afstand, en daardoor angstreductie'.

Heeft de corona-uitbraak de communicatie tussen medisch personeel onderling veranderd?

'Ik voel in ieder geval zelf een extra gevoel van saamhorigheid. We doen het echt met zijn allen, en dat stralen we uit. Ook letten we een beetje extra op elkaar, vragen wat vaker hoe het met elkaar is. Zodat we zo lang mogelijk gezond blijven, fysiek en mentaal, om te kunnen dragen wat er op ons af gaat komen'.

Hoe kom je zelf tot rust in deze heftige tijd?

'Ik probeer iets van regelmaat te creëren in een onregelmatig leven, onder andere door om de dag te gaan hardlopen. Ik werk in een hecht team waarbij mijn collega’s aanvoelen als familie, wat het makkelijk maakt om ook op het werk wat stoom af te kunnen blazen. Maar ik probeer vooral het idee van een noodzakelijke balans wat los te laten. Momenteel heeft mijn werk gewoon even mijn volledige aandacht nodig, en dat is oké. Andere dingen komen later wel weer.'

Luistertip van BNR

Interesse in taal en communicatie? Luister dan eens naar de podcast Woordwaarde.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen