Zorg2 jul '17 15:28Aangepast op 3 jul '17 02:11

Beschikbaarheid medicijnen soms jaar onnodig vertraagd

Auteur: Thijs Baas

Prijsonderhandelingen tussen de minister van Volksgezondheid en de farmaceutische industrie remmen de beschikbaarheid van nieuwe medicijnen, ook als de werking ervan al wetenschappelijk bewezen is. Dat zegt Koos van der Hoeven, hoogleraar en hoofd medische oncologie in het RadboudUMC in Nijmegen, in BNR Beter. De 'administratieve rompslomp' zit snellere beschikbaarheid in de weg.

De meeste farmaceuten werken wel degelijk graag mee aan een snelle beschikbaarheid van medicijnen, zegt Merit Boersma, hoofd communicatie van de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen. Maar het 'rechtstreekse' traject blijkt vaak knap ingewikkeld, door de grote administratieve rompslomp. 'Je zou veel liever zien dat die nieuwe, goede, prachtige geneesmiddelen gewoon beschikbaar zijn zodra ze geregistreerd zijn.' Om dat in goede banen te leiden, moeten volgens Boersma farmaceuten, ziekenhuizen, artsen en overheid met elkaar om tafel, nog voordat een middel geregistreerd is.

Slechts in sommige gevallen kan de 'sluis' - waarin de minister van Volksgezondheid en de farmaceutische industrie onderhandelen - omzeild worden door rechtstreekse prijsafspraken tussen ziekenhuis en farmaceut, zegt Van der Hoeven. Ook geneesmiddelen waarvan de werkzaamheid wetenschappelijk aangetoond is, zijn lang niet altijd in alle ziekenhuizen beschikbaar. Met name nieuwe, veelbelovende kankermedicijnen zijn vaak zo prijzig dat ze niet worden vergoed. De 'sluis' moet leiden tot een fikse korting.

Verzekerd pakket

Dure geneesmiddelen moeten sinds twee jaar eerst door de sluis, voordat ze in het verzekerde pakket worden opgenomen. Een patiënt heeft in Nederland in principe recht op 'datgene wat volgens de stand van de wetenschap en praktijk het beste is', zegt Van der Hoeven. 'Als een middel geregistreerd is en de beroepsgroep van oncologen vindt het goed, dan moet de patiënt het kunnen krijgen.'

Beschikbaar bij alle patiënten

In sommige gevallen is het voor de ziekenhuizen mogelijk om in de tussenliggende tijd een overeenkomst te tekenen met een farmaceutisch bedrijf, waardoor je de medicijnen toch kunt krijgen. 'Daar gaat een heleboel rompslomp overheen en dat gebeurt niet in alle ziekenhuizen, niet bij alle farmaceutische bedrijven en dus ook niet voor alle medicijnen. Daardoor kan het wel eens een jaar duren voordat een middel na registratie uiteindelijk bij alle patiënten beschikbaar is.'

Als patiënt is het best complex om te achterhalen welk ziekenhuis het wél heeft en welk ziekenhuis niet. 'In veel gevallen kan de behandelend oncoloog de patiënt doorverwijzen, maar de praktijk wijst uit dat in de periode dat zo'n middel in de sluis zit minder patiënten het medicijn krijgen dan wanneer het middel uit de sluis is. En dat betekent dat niet iedereen het krijgt, terwijl mensen er wel voor in aanmerking zouden hebben kunnen komen.'

Innovatieve geneesmiddelen

Astrid Nollen, voorzitter van de stichting Melanoom, kreeg zes jaar geleden te horen dat ze uitgezaaid melanoom had en dat daar niets meer aan te doen was. 'De benodigde innovatieve geneesmiddelen waren op dat moment nog niet in Nederland beschikbaar. Uiteindelijk zijn we er via het internet achter gekomen dat deze Amerikaanse studie voor het eerst in dertig jaar veelbelovende resultaten had. Uiteindelijk hebben we mijn leven - in overleg met de oncoloog - net zo lang proberen te rekken tot het geneesmiddel in Nederland beschikbaar kwam.'

Nieuwe heup

Om zoveel mogelijk tegemoet te komen aan de groeiende behoefte aan medicatie mogen de ziekenhuizen ieder jaar 200 miljoen euro meer aan geneesmiddelen uitgeven dan in het voorafgaande jaar. Doordat vorig jaar alleen al voor nieuwe medicijnen tegen kanker 300 miljoen extra nodig was, kwam dat niet uit, zegt Koos van der Hoeven. 'En als je die medicijnen toch wilt voorschrijven, dan moet het ergens anders vandaan komen. Dat kán zijn van patiënten die iets aan het hart mankeert of patiënten die een nieuwe heup moeten hebben.' 

Gerelateerde artikelen