Onderwijs2 feb '22 07:23Aangepast op 2 feb '22 18:31

Meerderheid scholen weigert inzet zzp'ers ondanks lerarentekort

Auteur: Wesley Weerts

Ondanks het grote personeelstekort weigeren veel scholen om zzp'ers in te zetten. Scholen zijn huiverig door het risico op naheffingen en boetes als achteraf blijkt dat een zzp'er toch als werknemer wordt gezien. Doodzonde, vinden verschillende zzp-clubs. 'Een deel van de klassen hoef je niet naar huis te sturen als je zzp'ers inzet', zegt Roos Wouters van de Werkvereniging.

Dat scholen terughoudend zijn, komt door onduidelijkheid over de wet DBA, weet voorzitter Cristel van de Ven van Vereniging Zelfstandigen Nederland (VZN). Die wet moet duidelijk maken of er sprake is van een dienstbetrekking. 'Maar de overheid zegt al jaren: de wet is er wel, maar we gaan niet handhaven. Tegelijkertijd weten we dat die handhaving een keer wordt opgestart.'

Luister ook | Studentenvakbonden: online onderwijs steeds vaker ingezet als bezuiniging

Dus nemen veel scholen volgens haar nu al het zekere voor het onzekere en besluiten ze om niet meer met zzp'ers te werken. 'Onderwijsinstellingen sluiten momenteel geen contracten meer met zelfstandigen of verplichten ze om via een een payroll-organisatie te werken. Zelfstandigen ervaren dit als inperking van hun ondernemersvrijheid', zegt Van de Ven. Het werken via zo'n payroll-constructie gaat bovendien ten koste van het uurtarief van zzp'ers.

Leegloop aan docenten

De VO-raad erkent dat een meerderheid van de scholen geen gebruik maakt van zzp'ers. Volgens de middelbare scholenkoepel geven scholen iemand liever een tijdelijk contract dan dat ze diegene als zzp'er inhuren. Behalve het risico op fictief dienstverband zijn er ook andere redenen waarom ze niet met zelfstandigen in zee willen gaan. Zo vrezen scholen dat docenten hun contract opzeggen en als zzp'er aan de slag gaan. Dat brengt juist de continuïteit van het onderwijs in gevaar, schrijft de VO-raad in een reactie aan BNR.

Luister ook | OMT: andere quarantaineregels scholen

Maar die angst is onterecht, zegt Roos Wouters van de Werkvereniging. Volgens haar is de realiteit diametraal tegenovergesteld: 'Veel docenten werden juist zzp'er omdat ze anders het onderwijs helemaal zouden verlaten.' Als je deze groep verplicht om in loondienst te komen, jaag je ze alsnog weg, vreest Wouters.

Ook Jan-Willem Duim is ervan overtuigd dat de inzet van zzp'ers juist voorkomt dat docenten uitvallen of vertrekken. Hij werkt zelf in het onderwijs en is oprichter van de non-profit site Flexleerkracht.nl, die zzp'ers en scholen met elkaar in contact brengt. Volgens Duim kunnen zzp'ers de werkdruk van docenten in loondienst verlagen. 'Een vaak gehoorde klacht is dat docenten geen tijd krijgen voor zelfontwikkeling. Door zzp'ers in te zetten, geef je ze die ruimte wel, dat houdt docenten in het onderwijs.' Duim schat dat ongeveer 40 procent van de basis- en middelbare scholen gebruik maakt van zelfstandigen.

'Onnodig duur'

Ook de politiek dringt al jaren aan op minder zzp'ers in het onderwijs. Het argument is dat zzp'ers duurder zijn en dat daarmee publiek geld op een verkeerde manier wordt gebruikt. Een deel van de scholen geeft daar gehoor aan, signaleert ook de PO-Raad.

En hoewel de koepel van basisscholen daar naar eigen zeggen 'iets genuanceerder' naar kijkt, hanteert de raad 'het uitgangspunt dat vast werk zoveel mogelijk door medewerkers met een vast contract wordt gedaan'. Het primair onderwijs is dan ook een van de sectoren met het hoogste percentage vaste contracten. 'Wij vinden dat scholen terughoudend moeten zijn met het inzetten van uitzendkrachten, payroll-medewerkers en zzp-ers. Maar in uitzonderlijke gevallen staat het belang van goed onderwijs voor de leerlingen voorop.'

Gerelateerde artikelen