Opinie8 okt '12 06:42

Column Ewald Theunisse | Stille sabotage

Auteur: Ewald Theunisse

Groepsdynamiek, de manier waarop collectieven zich gedragen, bepaalt of de cultuur in een organisatie extravert of introvert is. In extraverte culturen wordt er af en toe stevig op los geruzied.

Mensen spreken direct uit of ze het eens of oneens zijn de meningsverschillen kunnen hoog oplopen, maar bij het scheiden van de markt geven ze elkaar een hand en klaar is klaar.

Heel anders gaat dat in organisaties met een introverte groepscultuur. Daar geen knallende discussies, maar ogen die stilletjes naar de grond staren of snelle blikken van verstandhouding uitwisselen met de ogen van collega’s die vertrouwd worden. En die blikken zijn het begin van iets dat elke organisatie te gronde kan richten: het begin van Stille Sabotage.

Stille Sabotage. De term duikt voor het eerst op in het slaventijdperk. Slaven hadden, onmachtig om iets aan hun situatie te veranderen, iets gevonden om toch stil verzet te plegen. Ze liepen en werkten langzamer, waarbij ze ziekte, blessures en ander ongemak veinsden. En hoe collectiever ze dit deden, hoe meer ze de slavenhouders dwongen tot nadenken over de behandeling van hun ‘werkkapitaal’.

In organisaties met introverte culturen gaat het net zo. Medewerkers zijn het niet eens met de gang van zaken, maar durven zich niet uit te spreken, uit angst voor conflicten en de mogelijke nog ergere gevolgen daarvan. Om toch kleine signalen af te geven over hun onvrede, gebeuren er dingen soms ineens niet. Ze worden zomaar vergeten of per ongeluk nagelaten. Zo ontstaat vertraging, zo gaan er dingen mis en de managers komen er maar niet achter hoe dat kan.

Stille sabotage is als een veenbrand. Aan de oppervlakte zie je vrijwel niets, maar ondergronds smeult het en woekert de brand voort en wordt het fundament van de organisatie langzaam maar heel zeker in de as gelegd.

Wil je dit proces, dat vaak bijzonder lastig te stoppen is als het eenmaal begon, voorkomen, dan is het scheppen van een sfeer van openheid en veiligheid nummer één. Mensen moeten aangemoedigd worden zich uit te spreken en ook echt beluisterd worden. Beslissingen moeten zorgvuldig worden uitgelegd, waarbij ieders mitsen en maren zorgvuldig zijn meegewogen. Het kost tijd, tact en vergt inlevingsvermogen. Maar als je dat goed doet heb je aan introverte collectieven de meest loyale en dus ook productieve die er zijn.

Gerelateerde artikelen