Alles is taal20 sep '16 17:23Aangepast op 10 jan '17 15:44

De meest concrete troonrede in jaren

Auteur: Maria Punch

De troonrede is een jaarlijkse oefening in luisteren tussen de regels door. Vaagtaal, eufemismen en ambtelijke formuleringen strijden meestal om voorrang. Totdat het ineens concreet wordt. De ambtenaren van Rutte II verdienen een compliment. Want ‘makkelijker verhuizen’,  ‘schoolreisjes’ en ‘Brexit kost banen’, zijn bijna tastbare begrippen. Sinds de traplift en de taxivergoeding van 2013 was de troonrede niet zó concreet.

Maria Punch
Maria Punch

‘Nederland heeft de laatste jaren weer vaste grond onder de voeten gekregen. De financieel-economische crisis ligt achter ons’. Met die woorden begon de koning deze troonrede. Een pluim voor het kabinet. Rutte II moest met wind tegen de financiën op orde brengen en impopulaire hervormingen doorvoeren. ‘Een collectieve prestatie, politieke tegenstellingen werden overbrugd’. Hier duiken we even tussen de regels: het was een gedwongen huwelijk tussen VVD en PvdA maar ze hebben het volgehouden en efficiënt op de winkel gepast. Nou kan je een ambtenaar wel vlotter laten schrijven, je pakt hem niet z’n getallen af. De vaste grond onder onze voeten kan dan ook het beste worden geïllustreerd met een douche aan bedragen en procenten. Een potentieel knikkebolmoment.

Net als eerdere jaren is er in de troonrede veel aandacht voor terreurdreiging vanuit het buitenland. Om die dreiging het hoofd te bieden kiest Nederland voor een aanpak in pragmatische termen. Zo is er het ‘Actieprogramma Integrale Aanpak Jihadisme’. Wat dat inhoudt? ‘Een mix van preventieve en repressieve maatregelen’. Deze mix wordt aangevuld met actief burgerschap op scholen. Daarnaast heeft de participatiesamenleving, geïntroduceerd in 2013, een baby gekregen: de verplichte participatieverklaring!

Een belangrijke rol is weggelegd voor ‘onze manier van leven’. Een uitdrukking die wat omstreden is geworden. Wat ís onze manier van leven eigenlijk? Dat Zwarte Piet zwart moet zijn of alleen roetvegen heeft, dat een topsporter bier moet kunnen drinken of juist niet, dat het eigen risico in de zorg sociaal is of oneerlijk? Gelukkig is de koning concreet: de taal leren, de vrijheid van meningsuiting respecteren, net als de vrijheid van godsdienst, en de scheiding tussen kerk en staat. Wie van plan was nog ergens een varkenskop neer te leggen. Dat is niet helemaal de bedoeling, al moet ik dat tussen de regels door lezen. ’Tegen intimidatie en geweld wordt hard opgetreden’.

De koning leek vandaag niet helemaal in vorm. Hij versprak zich een paar keer en klonk een beetje hees. Misschien kou gevat of een ordinaire kikker in zijn keel. Onlangs deed de directeur van de Koninklijke Schouwburg in Den Haag een mooi voorstel. Als het Binnenhof straks op de schop moet, dan is zijn theater dé aangewezen plek voor de troonrede. De setting van een theater zou wel eens inspirerend kunnen werken. Een plek met een echt podium, waar de kunst van het voordragen tot zijn recht kan komen. Een setting waarin je ook gewoon een slokje water mag nemen, waar je een uitroepteken achter een zin kan laten klinken zonder dat je uit je pak scheurt. Een gelegenheid om die plechtige, in slaap sussende cadans van de troonrede af te schudden. No more knikkebolmomenten.

Meer Alles is Taal? Klik hier!

Maria Punch is stemcoach en schrijftrainer bij BNR. Ze blogt en twittert over #allesistaal

Gerelateerde artikelen