Bernard Hammelburg10 sep '14 08:13Aangepast op 10 sep '14 10:35

Column Bernard Hammelburg | ‘Pak het Nederlanderschap af!'

Auteur: Bernard Hammelburg

Er wordt wat af-gedebatteerd over Syriëgangers, polderjihadisten en IS-sympathisanten. Het is een juridische schijnvertoning, en volgens mij is dat de reden waarom minister Opstelten vorige week zo stond te blunderen tijdens het jihad-debat.

Bernard Hammelburg
Bernard Hammelburg

‘Pak het paspoort af.’ ‘Ontneem ze het staatsburgerschap.’ ‘Ga lekker in het kalifaat wonen.’ Er wordt wat af-gedebatteerd over Syriëgangers, polderjihadisten en IS-sympathisanten. Het is een juridische schijnvertoning, en volgens mij is dat de reden waarom minister Opstelten vorige week zo stond te blunderen tijdens het jihad-debat. Over het afnemen van paspoorten, bijvoorbeeld, gaat niet de politiek, maar de rechter. Zoals BNR’s politiek redacteur Hugo Reitsma terecht opmerkte: we hebben geen strategie.

Je hoort van alles roepen. Voorbeeld: wie in vreemde krijgsdienst gaat, verliest zijn staatsburgerschap. Dat is onzin. De Rijkswet op het Nederlanderschap zegt: je verliest je staatsburgerschap als je je vrijwillig in vreemde krijgsdienst begeeft van een staat die betrokken is bij gevechtshandelingen tegen het Koninkrijk. Dus als je bijvoorbeeld in het Amerikaanse leger gaat, mag je gewoon Nederlander blijven. Bovendien spreekt de wet van een ‘staat.’ Nu kan IS zichzelf wel een staat noemen, maar daarmee is die dat nog niet. En we hebben niet de oorlog verklaard aan IS – als dat al zou kunnen – dus we zijn niet in staat van oorlog.

Wat is dan een ‘staat’? Er zijn verschillende definities, maar belangrijk is dat het een gebied is met vaste grenzen en een onafhankelijk bestuur. Hier geldt opnieuw: dat kan IS wel beweren, maar voorlopig is het kalifaat een illusie. De staatsrechtelijke discussie leidt dus tot niets, en zelfs als de Kamer een wet tegen polderjihadisten zou aannemen, gaat de Raad van State ongetwijfeld dwarsliggen. We kunnen ook kijken naar het Nederlandse Oorlogsstrafrecht. Maar zelfs bij het plegen van een oorlogsmisdaad, is de sanctie gevangenisstraf en een boete. Iemand die als Nederlander is geboren, blijft dus altijd Nederlander.

Obama komt vandaag met een militaire strategie tegen IS. Dat gaat over aanvallen in de regio – niet over de grondrechten van Amerikaanse burgers, zoals het staatsburgerschap. Daarvoor bestaat geen strategie, zoals Hugo Reitsma terecht betoogt, en we moeten dus niet doen alsof. Ivo Opstelten had zich een hoop kritiek kunnen besparen als hij dat gewoon had gezegd. Het is niet bevredigend, maar het is de prijs die we betalen voor het leven in een rechtsstaat.

Bernard Hammelburg

===

Bernard Hammelburg (bernard.hammelburg@bnr.nl) is buitenlandcommentator van BNR Nieuwsradio. Luister ook elke donderdag om 15.00 naar zijn vaste programma, BNR De Wereld, met scherpe analyses over Europa, de internationale politiek en met prominente gasten. En volg zijn blog op BNR.nl/dewereld.

Gerelateerde artikelen