Bernard Hammelburg3 sep '16 15:02

Matennaaiers

Auteur: Bernard Hammelburg

Voor hoe wij westerlingen omgaan met de Koerden bestaat een goed woord: matennaaiers. We behandelen ze als een soort lease-bondgenoten, of als oorlogs-flexwerkers. Fijn dat ze bereid zijn onze oorlog te voeren, maar ze moeten wegwezen als dat ons even niet uitkomt.

De opmars van de Turkse krijgsmacht in Syrië gaat door. Toen de invasie een paar weken geleden begon, ging dat onder het mom van een offensief tegen IS, waaraan maanden van voorbereidingen vooraf waren gegaan. Amerikaanse gevechtsvliegtuigen begeleidden de Turkse grondtroepen, in het strategisch belangrijke Syrisch-Turkse grensgebied. Het was van meet af aan duidelijk dat Turkije een dubbele agenda hanteerde, en eigenlijk - en waarschijnlijk vooral - bezig was met een nieuw offensief tegen de Koerden. Want wat Turkije vreest is dat de Syrische Koerden twee gebieden die onder hun controle waren gekomen, aaneen zouden smeden, als opmaat naar een autonoom Koerdisch gebied - Erdogans nachtmerrie.

Simpel gezegd: de recente overwinningen in Manbij en Jarablus waren voor een belangrijk deel te danken aan de Koerdische pershmerga, het enige grondleger dat gedurende het ruim vijf jaar durende conflict in Syrië tegen Assad en IS heeft gevochten. De coalitie onder leiding van de Verenigde Staten beperkte zich tot luchtsteun, en een paar honderd commando’s. Het Russische offensief, dat een jaar geleden begon, komt neer op het fungeren als Assads luchtmacht.

Alle hoofdrolspelers zijn met hun eigen oorlog bezig. Assad ziet alle oppositie - Koerden, IS, Al Nusra, het Vrije Syrische Leger - als terroristen. De Russen begrijpen wel degelijk de verschillen tussen die groepen, maar volgen niettemin al een jaar het kompas van Assad. Hun waardering voor de Koerden was simpelweg gebaseerd op het feit dat ze anti-Turks zijn, wat na het neerschieten door Turkije van een Russisch gevechtsvliegtuig, in november, een prettige gedachte was. Nu Poetin en Erdogan hun geschillen hebben bijgelegd, vinden de Russen de Koerden alleen maar lastig.

Dat is allemaal nog wel te volgen. Het ingewikkeldst is de houding van de Amerikanen en hun bondgenoten - wij, dus. Wij maken een onderscheid tussen nette Koerden en foute Koerden. Wij zijn het eens met Turkije dat de PKK een terroristische organisatie is. Dat is de YPG volgens Turkije ook, maar wij vinden dat juist bondgenoten. Turkije eist dat de Koerden die wij als helden van de oorlog beschouwen, nu de aftocht blazen en zich terugtrekken tot achter de Eufraat. Die eis wordt door Amerika & Co gesteund, want - zeggen westerse woordvoerders - dat hadden we ook met de peshmerga afgesproken: eerst winnen, dan wegwezen. Wanneer en waar die afspraak is gemaakt, wordt niet duidelijk. De Koerden trekken zich er vooralsnog niets van aan en vechten door.

Het is verraad aan een bondgenoot - niets meer en niets minder. En het brengt een vorige episode van verraad in herinnering. Aan het eind van de Eerste Golfoorlog riep de toenmalige Amerikaanse president, Bush senior, de sjiieten in het zuiden en de Koerden in het noorden van Irak op om in opstand te komen tegen Saddam Hoessein. Toen ze dat deden - in de terechte overtuiging dat Amerika ze zou steunen - zette Saddam een wreed en hard offensief in, waarbij massa’s mensen werden afgeslacht. De Koerden vluchtten de bergen in, en Amerika & Co deden niets. Uiteindelijk slaagden de Koerden erin de omstandigheden naar hun hand te zetten, en eindigden met een autonoom gebied in Noord-Irak, passend in hun ambitie om uiteindelijk onafhankelijk te worden.

Het is precies de vechtlust, het doorzettingsvermogen en de nationale ambitie die Erdogan de stuipen op het lijf jagen. Hij weet dat, als de Koerden iets willen, zij hun doel heel vaak bereiken. Een autonome Koerdische staat in Syrië is dus een Turkse nachtmerrie. En trouwens ook een nachtmerrie voor Assad. En wij westerlingen doen gewoon mee. Het leasecontract is afgelopen.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen