Bernard Hammelburg19 nov '16 19:43

China snijdt Trump de pas af

Auteur: Bernard Hammelburg

Dat van de verkiezingsretoriek van Donald Trump niet zoveel overblijft, wordt met de dag duidelijker. Als hij Obamacare ontmantelt, wat doet hij dan met de twintig miljoen Amerikanen die van het ene op het andere moment zonder ziektekostenverzekering zitten? Als hij de solidariteit in de NAVO loslaat en Europa moet voor zijn eigen defensie zorgen – waartoe het helemaal niet in staat is – neemt de bedreiging voor Amerika zélf toe. En als die Mexicaanse muur er echt komt en hij Latijns-Amerika isoleert, staat de plaatsvervanger klaar: China.

Sterker nog: president Xi bezoekt Latijns-Amerika voor de derde keer sinds 2013, en zijn boodschap is duidelijk: of president Trump die muur nou wel of niet bouwt, of het fiscale equivalent van een tariefmuur opwerpt, China staat klaar als handelspartner. Daarmee zet China zijn beleid om Latijns-Amerika commercieel – en dus ook politiek – te veroveren voort. Nu al is China daar een grotere investeerder dan de Verenigde Staten. Dat ondermijnt ongetwijfeld Trumps beleid om de werkgelegenheid in de VS te beschermen met het mechanisme van tarieven. Toenadering tot zijn zuiderburen zou, strategisch en economisch, verstandiger zijn, want anders stimuleert hij de toenemende invloed van de supermacht China in het eigen continent.

China bewijst in Afrika hoe effectief het een continent weet te veroveren. De westerse ontwikkelingssamenwerking levert betrekkelijk weinig op. Het traditionele model van hulp op regeringsniveau aan Afrikaanse landen heeft totaal gefaald, enerzijds omdat Afrikaanse regeringen verslaafd raakten aan de donaties, en anderzijds omdat het een gezondere vorm van economische ontwikkeling -belastingheffing- ontmoedigde. De modernere vorm, samenwerking tussen de VN, NGO’s en het bedrijfsleven, werkt veel beter, maar een overslaand succes is het evenmin.

De Chinezen hanteren een ander model. Zij sluiten contracten, bijvoorbeeld voor het verwerven van bodemschatten, met als tegenprestatie het leveren van infrastructuur. Dus een Afrikaans land dat bereid is zijn olie- of graanvelden aan China te verkopen, krijgt in ruil daarvoor wegen, bruggen en woningen. Critici noemen het ‘land grabbing’, dus het inpikken van land. Is het ontwikkelingssamenwerking? Nee, zegt het Westen. Ja, zegt China. Afrikanen zeggen: noem het hoe je het noemen wilt, onze levensstandaard gaat stevig vooruit. Hoe dan ook: het ziet ernaar uit dat China ook in Latijns-Amerika van dit model uitgaat.

Voor een supermacht zijn goede handelsbetrekkingen van economisch, maar vooral ook van strategisch belang. Vandaar dat de ondernemer Trump, als CEO van de BV Amerika, niet zal accepteren dat Xi hem de pas afsnijdt. Xi ziet zijn kans en laat er geen gras over groeien.

Gerelateerde artikelen