Bernard Hammelburg8 sep '17 22:11Aangepast op 13 sep '17 07:14

Vuile oorlog

Auteur: Bernard Hammelburg

Opnieuw zijn de Spaanse regering en Catalonië elkaar in de haren gevlogen, dit keer keihard. Inzet: Catalonië wil niet langer een deelstaat zijn, maar een onafhankelijk land.

Je zou kunnen zeggen: in een vrije wereld zou het moeten kunnen. De Britse regering verzet zich niet tegen een Schots referendum over onafhankelijkheid en in Canada legt niemand de onafhankelijkheidsbeweging in Quebec een strobreed in de weg. Toch is dit anders.

Catalonië wil op 1 oktober een referendum houden, wat volgens de Spaanse wet illegaal is. Als het zo was dat het streven naar onafhankelijkheid een echt breed gedragen verlangen was, dan zou het begrijpelijk zijn dat de Catalanen dat verbod aan hun laars zouden lappen. Maar de onafhankelijkheidsbeweging uit het verleden is inmiddels gekaapt door een groepje links-opportunistische partijen, die meer op een rel uit zijn dan op een gerechtvaardigde correctie van de geschiedenis. Die partijen, JcX (de ‘ja-partij’), de antikapitalistische CSQP en Podemos zijn uitstekend in staat om ja-stemmers naar een stembus te krijgen, maar de meerderheid van de Catalanen distantieert zich van deze partijen en blijft naar verwachting thuis. Het gevolg zou zijn dat een minderheid een ongefundeerd besluit opdringt.

Nu heeft de regering-Rajoy niet echt schone handen in deze twist. De Catalaanse pers - niet geheel onpartijdig, natuurlijk – beschuldigt Madrid van een campagne van intimidatie, vuil spel van politieagenten en journalisten en laster. ‘Operatie Catalonië’ of ‘de vuile oorlog’ wordt de campagne genoemd.

De spanningen over het komende referendum lopen hoog op, en de afgelopen dagen sloeg de vlam in de pan door een onverwachte ontwikkeling: het Catalaanse parlement nam een motie aan waarin het referendum formeel werd uitgeroepen. In de Spaanse politieke en media viel het woord ‘staatsgreep,’ en premier Rajoy legde de kwestie onmiddellijk voor aan het Spaanse Constitutionele Hof. Dat kwam pijlsnel met een vonnis: die motie was illegaal, en het referendum ook. Tegen het Catalaanse kabinet en het parlement is strafvervolging ingezet.

Om het referendum uit te voeren, zouden in de 948 Catalaanse steden en dorpen stembureaus moeten komen. Dat is eveneens door het hof verboden. Veel burgemeesters hebben toegezegd het verbod te respecteren, maar een groep van hen lapt de order aan zijn laars. Dat zou de komende dagen weken nog wel een tot grimmige taferelen kunnen leiden.

Bij separatistische bewegingen blijft de vraag altijd of zij ook een punt hebben. Voor de Catalanen geldt dat zeker, en niet alleen om etnische of historische redenen. Met Catalonië is het een beetje zoals met Vlaanderen: er wordt hard gewerkt en veel geld verdiend, waarvan veel, via de grijpgrage vingers van Madrid, doorstroomt naar armere staten en provincies. Dus hoor je Catalanen hetzelfde zeggen als Vlamingen over Walen: onze economie draait uitstekend, en de Franstaligen doen niets anders dan hun hand ophouden. Natuurlijk is dat een karikaturale verdraaiing van de feiten, maar er schuilt beslist een kern van waarheid in.

Rajoy zal deze episode ongetwijfeld winnen, maar als hij niet iets doet aan de scheve economische verhoudingen, zal het onafhankelijkheidsstreven van de Catalanen ook de komende jaren alleen maar aanwakkeren. Hoe dan ook: na 1 oktober ligt Barcelona nog gewoon in Spanje, en blijft ‘Barca dus ín de Spaanse voetballiga.

Gerelateerde artikelen