Bernard Hammelburg23 dec '17 08:25

Rajoy staat in zijn hemd

Auteur: Bernard Hammelburg

Geen idee of Mariano Rajoy een liefhebber is van Hollywood comedy, maar het lijkt alsof de Spaanse premier zo is weggelopen uit Goundhog Day, het vermakelijke sprookje over een sarcastische Amerikaanse TV-weerman, die in een ingesneeuwd dorp elke ochtend aan precies dezelfde dag begint. In Rajoy’s geval gaat het om de onafhankelijkheid van Catalonië, een nachtmerrie waaruit hij zich niet los weet te wurmen.

BNR
BNR

Het was Rajoy’s idee om, na het debacle rondom het Catalaanse onafhankelijkheidsreferendum, verkiezingen uit te schrijven, in de hoop en verwachting dat de separatisten zouden verliezen. Van alle kanten klonk toen de waarschuwing: kijk uit, wat doe je als de separatisten opnieuw goed scoren? Rajoy nam desondanks de gok, en gokte verkeerd. Sterker nog: zijn eigen partij kreeg in de Catalaanse stembus een keiharde kaakslag. Natuurlijk: dat betekende niet veel, want zijn Partido Popular deed haar naam in Catalonië al geen eer aan, maar nagenoeg worden weggevaagd – van 11 naar 3 zetels – is wel een erg harde dreun. Rajoy staat in zijn hemd.

De onafhankelijkheidsbeweging wordt terecht de winnaar genoemd, maar strikt genomen is het de liberale Cuidadanos-partij, die voorstander is van Spaans-Catalaanse eenheid, die de echte overwinnaar was, met zo’n 25 procent van de stemmen en 37 van de 135 zetels. Het probleem is dat niemand mogelijkheden voort een coalitie ziet die de benodigde meerderheid van 68 zetels krijgt. Zoals partijleidster Inés Arrimadas zei: ‘We gaan het proberen, maar het wordt heel moeilijk.’

De drie separatistische partijen haalden elk minder zetels, maar zitten samen rond de 70, een comfortabele meerderheid. Veel belangrijker: bij het referendum over onafhankelijkheid, dat door de Spaanse regering illegaal en dus ongeldig werd verklaard, was de opkomt onder de 50 procent. Van de opgekomen kiezers stemde weliswaar de overgrote meerderheid vóór onafhankelijkheid, maar omdat de tegenstanders goeddeels waren thuisgebleven, gaf de uitslag een vertekend beeld. Nu kwam een overtuigende 81 procent van de kiezers op, en dus is de uitslag veel overtuigender. In gewone taal: het lijdt geen twijfel meer dat de meerderheid van de Catalanen vóór onafhankelijkheid is.

Separatistenleider Puigdemont speelde een waar duveltje-uit-een-doosje. Nadat de Spaanse regering het referendum onwettig had verklaard en Puigdemont in staat van beschuldiging werd gesteld wegens opruiing en rebellie, nam hij de benen naar Brussel. Dat werd hem in eigen kring enorm kwalijk genomen. Dat hij een beroep deed op de Europese Unie om te bemiddelen, was nog best begrijpelijk, maar dat hij daarna geen gehoor gaf aan de eis van Madrid om terug te keren, vonden veel van zijn aanhangers laf. Desondanks is hij na deze verkiezingen toch weer een beetje de held van de onafhankelijkheidsbeweging. Dat is wel het allerlaatste dat Rajoy had kunnen vermoeden.

Voor Spanje zal het de komende tijd niet zozeer gaan om de vorming van een Catalaanse coalitie, en zelfs niet over de vraag of afscheiding nu alweer meteen wordt geagendeerd, maar vooral over de consequenties voor de grote verliezer in dit merkwaardige spel: Mariano Rajoy.

Gerelateerde artikelen