Kustaw Bessems29 nov '12 06:41

Column Kustaw Bessems | De verhalen van Diederik Stapel

Auteur: BNR Webredactie

En weer keek ik naar de verklaring van Diederik Stapel. En weer en weer en weer. Hij las zijn spijtbetuiging op van een vel papier voor de camera van de NOS.  Op het oog zou je kunnen denken dat hij thuis aan zijn keukentafel zat, maar het was een kantoor van de omroep.

Diederik Stapel is goed in wat hij doet. Hij was een goede leugenaar en een goede oplichter. Dag in dag uit mensen in het gezicht glashard voorliegen, dat vereist bijzondere talenten en ongekende discipline. Stapels angst voor ontdekking was niet zo groot dat hij voor zijn fraude terugschrok.

Nu ben ik historicus en geen sociaal psycholoog, maar ik denk dat dat wel eens het grootste verschil zou kunnen zijn tussen Stapel en de meesten van ons. Dat wij misschien lang niet allemaal betere mensen zijn dan hij. Dat velen van ons ook makkelijk geld willen, succes en - bovenal - erkenning. Maar dat wij banger zijn dan hij om gepakt te worden. Nu zijn we allemaal braaf aan het briesen over zijn bedrog. Zoals het hoort.

Maar heimelijk denk ik dat sommigen van ons hem bewonderen en jaloers op hem zijn.Stapel is ook goed in spijt betuigen. Hij heeft niet zomaar spijt, nee hij voelt ‘diepe, diepe spijt’ en daarnaast ook nog eens ‘verdriet, schaamte en zelfverwijt’. Hij zei dat hij destijds met zijn nepwerk mensen dacht te helpen en hintte op de therapie en medicatie die hij sinds zijn ontmaskering heeft gebruikt. Iemand die ziek is dus, iemand die we zijn fouten willen vergeven.

Zoals dat gaat met bewezen leugenaars, kunnen wij niet nagaan of zijn excuses oprecht zijn. Jaren gaf hij ons het onderzoek dat we wilden, wie zegt dat hij ons nu niet de diepe spijt geeft die we willen. Uitgesproken door de patiënt die we willen dat hij is. Want als hij gek is in plaats van slecht, zijn wij iets minder de sukkels die erin zijn getrapt.Sommigen zeiden gisteren direct: ‘De verklaring is een uitgekiend reclamespotje voor zijn boek dat binnenkort verschijnt.’ En dat kan zijn, maar is dat erg?

Stapel heeft vanwege zijn ontslag geen recht op een uitkering, zegt hij. Hij moet geld verdienen. En dat gaat hij doen met de gave die hij al eerder inzette: hij gaat ons verhalen verkopen.‘De waarheid was beter af geweest zonder mij’, zei Stapel. Ik weet niet wat dat betekent, maar ik weet wel dat het een mooie zin is, die nieuwsgierig maakt, die smaakt naar meer. Ik denk dat Stapel goed is in boeken schrijven. Ik verwacht dat Nederland hem zal omarmen.

Gerelateerde artikelen