Peter Verhaar5 mei '14 06:51

Column Peter Verhaar | Funding gap

Auteur: Peter Verhaar

Goed nieuws voor de banken, de huizenmarkt in Nederland lijkt iets aan te trekken. Nu nog die enorme bulk aan hypotheken van de balans, want de 'funding gap', daarmee wordt bedoeld dat de financiering van Nederlandse hypotheken niet via Nederlands spaargeld loopt maar via buitenlandse financiers, hangt nog als het Zwaard van Damocles boven de banken.

Peter Verhaar
Peter Verhaar

En kijk nou, als oplossing hebben de banken hebben de pandbrief weer van stal gehaald.

In de jaren zeventig was de pandbrief, uitgegeven door de gespecialiseerde hypotheekbanken als Westland Utrecht en Friesch Groningsche, immens populair onder particuliere beleggers, vooral uit Zwitserland. De langlopende pandbrieven boden een relatief hoge rente en het risico leek beperkt, het onderpand was immers een stabiele hypotheekportefeuille.

Niets was minder waar. In mijn eerste baan bij AMRO mocht ik in 1982 meewerken aan de redding van de twee hypotheekbanken. Het was een ontnuchterende ervaring. Tot 1979 hield De Nederlandsche bank geen toezicht op de hypotheekbanken. Gevolg: extreme overkreditering, megalomane projecten als winkelcentrum Hoog-Catharijne, laag bufferkapitaal en als klap op de vuurpijl, een rente mismatch.

Toen in 1979 de crisis in Nederland toesloeg, ontstonden betalingsproblemen en de omgekeerde rentestructuur bracht de hypotheekbanken in acute geldnood. Redding kwam van het pensioenfonds ABP en de verzekeraars Nationale Nederlanden en Aegon. Waar heb ik dat onlangs eerder gehoord?

De pandbrief nieuwe stijl is niet helemaal te vergelijken met de pandbrief  uit jaren '70. Het onderpand is nu niet de hele portefeuille aan hypotheken en onroerend goed, maar een zorgvuldig geselecteerde bundel hypotheken en bij een mogelijk faillissement mogen crediteuren de hypotheken uit de boedel lichten. Dat kan nare consequenties hebben voor de houders van gewone obligaties en spaarders met tegoeden meer dan 100.000 euro. Zij komen op de beroemde en beruchte Dijsselbloem-ladder een stapje lager te staan.

Een ander bezwaar is dat de hypotheken toch op de balans van de bank blijven staan, waardoor het 'too big to fail' probleem niet wordt opgelost. Ik weet het, wat ik nu ga zeggen is heel gevaarlijk, maar het verpakken en doorverkopen van bundels hypotheken aan partijen die het product begrijpen en de risico's kunnen dragen, is zo gek nog niet. Dat de investment bankers van Goldman Sachs de zaak bedrogen hebben, mag geen reden zijn om een in de kern goed product af te schieten.

De ECB is bereid nogmaals naar de voor en tegens van securitisatie te kijken. Dat is positief, als de Centrale Bank zich maar wel blijft realiseren dat aan de basis van bijna elke financiële crisis hypotheken en vastgoed staan.


Deel dit artikel

Gerelateerde artikelen