Verspreidde Hugo de Jonge wel of geen fake news?

FactGurus18 mei '21 10:007 minuten
Of luister de podcast via:

Over de aflevering

Op 24 Maart plaatste Trouw het opiniestuk in de krant en op de site. De schrijver stelt dat de Jonge zélf aan fake news doet, door de COVID19 vaccins als veilig en goed onderzocht te omschrijven. Volgens van der Heiden is juist dát fake news, omdat het vaccin "voorlopig is goedgekeurd tot 2023", en omdat de EMA de status 'experimenteel' toegekend zou hebben. Maar juist de drie feiten 'voorlopig', 'experimenteel' en 'tot 2023 goedgekeurd' kloppen niet, en informeren de lezer verkeerd.

Experimenteel is geen status

"The COVID19 vaccines are not experimental vaccines, also, we don't even know this term in the EU". reageert de European Medicines Agency. "The vaccines have a conditional marketing approval, and a conditional approval is legally speaking exactly the same as a full approval, it just means the companies have to produce more frequent datasets". Deze voorwaardelijke toelating betekent in feite dat de producenten voorwaarden opgelegd zijn, zoals het maandelijks aanleveren van data, en het volledig uitvoeren van voorgestelde studies. "het legt extra verplichtingen op de producenten van wat ze moeten aanleveren, maar voor het gebruik of de beschikbaarheid van het middel maakt het niet uit of de toelating voorwaardelijk of volledig is" zegt prof. dr. Ton de Boer, voorzitter van het College ter beoordeling van Geneesmiddelen.

Voorwaardelijk, niet voorlopig

De vaccins zijn dus niet voorlopig, maar voorwaardelijk goedgekeurd. "Voorwaardelijk betekent ook dat we elk jaar, dus in December 2021, en December 2022, kijken of aan de gestelde voorwaarden zijn voldaan. Zo'n voorwaarde is bijvoorbeeld dat er een kinderstudie gedaan moest worden. Want kinderen werden in eerdere rondes nog uitgesloten. We hebben net kunnen lezen dat Pfizer in dit geval die studie heeft afgerond en is geaccepteerd door de FDA, de EMA moet hier nog naar kijken, maar naar alle waarschijnlijkheid is aan die voorwaarde dan voldaan."

Tot 2023?

"Why they wrote an end date for the approval of 2023 in the article does not ring a bell to me". Zegt de EMA. "it could be that we change the conditional marketing authorization sooner if we have all the data sooner". Ton de Boer van het CBG (College ter beoordeling van geneesmiddelen) legt uit waar die datum vandaan kan komen. "Voorafgaand aan een trial schrijft een firma, in dit geval bijvoorbeeld Pfizer, een plan. In het plan staat hoeveel fases ze gaan doen, hoeveel mensen, wat subgroep studies zijn, enzovoorts. Ze melden ook een geschatte eind datum. In het geval van Pfizer is die eind datum april 2023. Dus op die datum is alle data binnen. Maar de eerste data over veiligheid en effectiviteit konden ze na 3 maanden al zien, dus dat gedeelte van het onderzoek is afgerond. Er is ook een vaccin wat 1 jaar als lengte heeft"

Periodical Safety Update Report

"Alle geneesmiddelen op de markt moeten periodiek veiligheidsdata aanleveren. Voor deze nieuwe vaccins is dat nu maandelijks. Dat wordt daarna jaarlijks, en voor medicijnen die al lang op de markt zijn wordt dat iets minder frequent, maar we blijven altijd de werking en de data volgen. Dat is niet voorbehouden aan de voorwaardelijke markt autorisatie." zeggen zowel de EMA als het CDG.

Wat betekent dit voor de lezer?

"Het lastige aan dit soort artikelen is dat het feiten met foutieve feiten mengt, waardoor het artikel lijkt te kloppen, maar de lezer feitelijk totaal verkeerd informeert" zegt Frank Leeman. "Als je schrijft dat een vaccin tijdelijk is goedgekeurd tot 2023 omdat de onderzoeken dan pas klaar zijn, dan is dat niet volledig onjuist, want een onderdeel van zo'n onderzoeksplan loopt inderdaad nog en men weet inderdaad nog niet álles. Maar de vaccins hebben een markt autorisatie, met de voorwaardes dat de fabrikanten hun onderzoeksplan keurig afronden, en maandelijks data aanleveren ipv jaarlijks. En dat is iets heel anders dan 'een tijdelijke status experimenteel tot 2023'. Door dat zonder een informatief, feiten kader te publiceren, informeert Trouw, de lezer met verkeerde feiten"

Links

Minister De Jonge moet zelf ook geen nepnieuws over vaccins verspreiden

Over Factgurus

Frank Leeman hoor je elke dinsdag vlak voor 09:00 uur. Luister live in De Ochtendspits of wanneer je wilt via bnr.nl/factgurus, Apple Podcast en Spotify of de BNR App.