Column Kustaw Bessems | Gekwetstheid? Het gaat om macht

Kustaw Bessems15 jan 2015
Of luister de podcast via:

Over de aflevering

(Kustaw Bessems)

Laat ik eerst zeggen dat tussen alle ellende minstens één ding beter is dan tien jaar geleden, na de moord op Theo van Gogh. Je ziet, in elk geval in Nederland, veel minder maarzeggers. Dat zijn mensen die zeggen: 'Je mag natuurlijk niemand vermoorden, maar…’Wie wel eens het gevoel heeft dat we niets opschieten met z’n allen kan zich hiermee troosten: de vergoelijkende reacties op de aanslagen in Parijs zijn eenzame museumstukjes.

Laat staan dat media hier uit angst om te beledigen en uiteraard om zelf geen risico te lopen hun basale informerende taak volledig loslaten, zoals bijvoorbeeld in Groot-Brittannië, waar de afbeeldingen zelfs in verslaggevende zin nauwelijks te zien zijn. Sky News draaide in paniek de camera weg toen een Franse journaliste gisteren de nieuwe Charlie Hebdo omhoog hield. 

Maar er is een andere reactie die enige populariteit geniet en die is weliswaar lang niet zo erg, maar toch wel de moeite waard om er even op te reageren. Een prent in NRC next toonde een grote enge man die een cartoonist dwong de profeet belachelijk te maken. Ronald Giphart zei het gisteren: "Je moet niet ineens extra hard worden. Een cartoonist die dat nooit heeft gedaan, moet niet ineens Mohammed in z’n blote reet tekenen." En ik hoor het om me heen: je wordt haast gedwongen, dat is toch ook geen vrijheid?

Onzin allemaal. Wie het niet wil, doet het niet en het ergste dat je dan kan overkomen is dat je wat kritiek krijgt, dat er wat sociale druk wordt gezet. Nou ja, big deal. En dat die kritiek en sociale druk er zijn is misschien irritant, maar niet vreemd. Het nadrukkelijk afbeelden en bespotten van de profeet is namelijk functioneel. Er wordt van gezegd dat dit kwetsend is voor veel moslims. Maar denk nu even aan die terroristen die hun wapens leegschoten op dat redactiekantoor. Denk aan hun geestelijk leiders. Denk aan de moordenaars van IS. Is er echt íemand die gelooft dat die lui huilend in hun bedje hebben gelegen: 'Oh nee, mijn geliefde profeet is bespot. In een Frans blaadje. En nu ben ik zo gekwehetst! Boehoehoe! Nu móet ik die tekenaars wel doodschieten.’

Uiteraard niet. Dit soort aanslagen zijn geen extreme reacties op diepe gekwetstheid. Ze zijn politiek. Politiek geweld. En daarmee gaan zij de strijd aan om de publieke ruimte, om macht. Het doel is niet dat anderen respect tonen voor Mohammed. Het doel is: anderen met intimidatie dwingen zich te onderwerpen aan iets volstrekt willekeurigs en daarmee hun zeggenschap over die publieke ruimte op te geven.

En dus is het ridiculiseren van Mohammed niet zomaar een loze solidariteitsactie maar een belangrijk onderdeel van die machtsstrijd. Dat is vervelend voor moslims die aan die hele strijd niet meedoen maar zich wel door deze uitingen gekrenkt voelen. Die gekrenktheid is collateral damage. Van het terrorisme wel te verstaan.