Column Marianne Zwagerman | Vrij

Marianne Zwagerman3 mei 2016
Of luister de podcast via:

Over de aflevering

De verleiding is groot om op deze Internationale Dag van de Persvrijheid los te gaan op de Turkse president die zijn grootheidswaan de vrije loop laat en met zijn lange arm zelfs aan ‘onze’ journalisten zit.

De verleiding is groot om op deze Internationale Dag van de Persvrijheid met tien vingers naar het buitenland te wijzen en onszelf op de borst te slaan. “In Nederland zijn persvrijheid en het vrije woord vanzelfsprekend” ronkt de site van het Festival van het Vrije Woord.

Ja, we leven in een van de meest vrije landen ter wereld. Maar wat doen we met al die vrijheid? Die vieren we een keer per vijf jaar, op een dag die de overheid aanwees. En verder zijn Nederlanders elke dag bijna wanhopig bezig met het inperken van hun vrijheid. Ze ketenen zich vast in relaties, banen, gezinnen, hypotheken, verzekeringen, contracten en knellende mores. De angst om kwijt te raken wat we hebben regeert.

Die basale angst trof me ook in de eerste aflevering van De Pen & Het Zwaard door Fidan Ekiz, over persvrijheid in Turkije. Het draaide bij veel journalisten niet zozeer om doodsangst of angst voor lange gevangenisstraffen. Maar veel meer om de angst om je baan kwijt te raken. Je zekerheid kwijt te raken. Verlinkt te worden door je naaste collega’s.

Die beklemmende sfeer voel ik ook in ons ‘vrije land’, waar we elkaar de hele dag als enge spionnen in de gaten houden. Een like of retweet door de ‘vijand’, op een feestje zijn met een ‘vijand’. Het is allemaal genoeg voor de schandpaal. We veroordelen de Turkse kliklijnen maar zijn zelf geen haar beter. We speuren sociale media af naar afvalligen. De ridders van het vrije woord veranderen direct in aanklagers als iemand het waagt kritisch te zijn over achterhaalde kinderfeestjes of herdenkingen waar je in dit ‘vrije land’ verplicht aan mee moet doen. Dan blijken onze tenen net zo lang als die van de Turkse president.

Wij kunnen Raif niet vrij krijgen of Erdogan in de spiegel laten kijken. Maar we kunnen wel zelf moediger worden, weer leren incasseren. En het vrije woord écht vrijlaten.