Nobelprijs Scheikunde naar belangrijk instrument voor bouwen moleculen

Wetenschap Vandaag6 okt '21 12:255 minuten
Of luister de podcast via:

Over de aflevering

Zo'n beetje alles bestaat uit moleculen. Wijzelf, planten, materialen, zonnecellen, medicijnen: noem het maar op. Moleculen ontstaan op natuurlijke wijze, maar ze kunnen ook door mensen worden gemaakt. Daarvoor zijn onder meer bouwsteentjes nodig en chemische reacties. Om die reacties goed te laten verlopen heb je - net als in ons lichaam - katalysatoren nodig: stofjes die de snelheid en het verloop van de chemische reactie sturen. Twee typen katalysatoren waren al bekend: eentje op basis van metalen en eentje op basis van enzymen.

List en MacMillan ontwikkelden in 2000 tegelijkertijd een geheel nieuwe organische katalysator met bijzondere eigenschappen. Het gaf wetenschappers een derde type katalysator om te gebruiken bij het bouwen van moleculen. Eentje die simpeler, goedkoper en milieuvriendelijker was dan de twee die al bestonden. Beide onderzoekers omschreven hun werk ook nog eens zo goed, dat wetenschappers wereldwijd er makkelijk mee aan de slag konden, wat resulteerde in een vloedgolf van nieuwe onderzoeken.

Benjamin List is op het moment op vakantie in Nederland met zijn familie. 'Ik zat vanmorgen aan de koffie in Amsterdam, toen ik Zweden op mijn telefoon zag verschijnen', zei hij tijdens de persconferentie aan de telefoon. 'Ik dacht eerst dat het een grap was. Mijn vrouw en ik keken elkaar aan, ik rende naar buiten en dat was hét telefoontje. Het was een heel speciaal moment dat ik nooit zal vergeten.'

Lees hier verder: Building molecules is a difficult art. Benjamin List and David MacMillan are awarded the Nobel Prize in Chemistry 2021 for their development of a precise new tool for molecular construction: organocatalysis.

Benjamin List en David MacMillan
Benjamin List en David MacMillan

Feitjes

De Nobelprijs voor Scheikunde is 112 keer uitgereikt. In 1901 was de eerste keer. De prijs ging 7 keer naar een vrouw. Eén iemand, Frederick Sanger, kreeg de prijs twee keer: in 1958 and in 1980. De jongste winnaar was 35 (Frédéric Joliot in 1935) en de oudste was 97 (John B. Goodenough).

Luister ook:

Nobelprijs Natuurkunde naar klimaatonderzoek en complexe systemen

Nobelprijs Geneeskunde naar ontdekkers receptoren voor temperatuur en aanraking